SHELİA QASEMKHANİ

Haber Merkezi – "Zalim Bir Yıldızın Altında" kitabı, Heda Margolius Kovály tarafından kaleme alınmış olup, Nazi işgali, II. Dünya Savaşı ve Çekoslovakya’da komünist rejimin kurulumu gibi belirleyici üç tarihsel süreçten geçen bir kadının yaşamına dair belgesel nitelikte bir anlatıdır. Bu eser, yalnızca bireysel acıların aktarımı değil, aynı zamanda resmi iktidar anlatılarına karşı hafızayı koruma ve hakikati geri alma çabasıdır.

Hayata yeniden dönmek

Heda Margolius Kovály, Yahudi kökenliydi ve II. Dünya Savaşı sırasında Auschwitz dahil Nazi ölüm kamplarına sürgün edildi; ailesinin büyük bir bölümünü kaybetti. Savaşın ardından, hem dış dünyanın hem de kendi ruhsal yapısının çöktüğü koşullarda hayata yeniden dönmek zorunda kaldı. Bu yaşantı, anlatısına ne aşırı duygusallık ne de duyarsızlık içeren bir nitelik kazandırır; bunun yerine, gerçeği kaydetmede etik bir titizliğe dayanır.

Bu kitapta kadın, yalnızca bir kurban olarak değil, aynı zamanda bir anlatıcı ve tanık özne olarak ortaya çıkar. Şiddet, açlık ve kayıpların ortasında her gün kendini yeniden kurmak zorunda kalan bir özne olarak temsil edilir. Heda Margolius Kovály, psikolojik çöküşün eşiğine gelen kadınlardan söz eder, ancak bu yıpranma içinde, gösterişsiz ve sessiz bir süreklilik olarak ortaya çıkan bir dayanıklılık biçimini de görünür kılar. Bu dayanıklılık, sloganlarda değil, yaşamın kesintisiz devam edişinde anlam bulur.

Kitabın öne çıkan yönlerinden biri, tamamen ideolojik bakışlardan uzaklaşmasıdır. Heda Margolius Kovály, savaş sonrası dönemde birçok çağdaşı gibi teoriler ve siyasi vaatler çerçevesinde düşünmek yerine, gündelik deneyime ve insanları dikkatli gözlemlemeye odaklanarak farklı bir kavrayışa ulaşır: Yolsuzluk, yalnızca gücün yoğunlaşmasının bir ürünü değildir, aynı zamanda onunla birlikte işleyen bir korkudur ve insan ilişkilerinde, sessizliklerde ve kademeli uyum süreçlerinde kök salar.

Korkuyla dürüstçe yüzleşme

Bu açıdan kitap, özgürleştirici düşünce geleneklerindeki bazı temel fikirlerle örtüşür. Farklılıklarına rağmen bu gelenekler, özgürlüğün yalnızca iktidarın el değiştirmesiyle sınırlı olmadığını, aksine iktidar ile korkunun birbirini yeniden ürettiği döngüden kopmayı gerektirdiğini vurgular. Heda Margolius Kovály 'in deneyimi, korkuyla dürüst bir yüzleşme olmaksızın, özgürleştirici projelerin bile aynı baskı mekanizmalarını yeniden üretebileceğini göstermektedir.

"Zalim Bir Yıldızın Altında", nihayetinde kişisel bir anı anlatımının ötesine geçerek, güç, korku ve bireysel sorumluluk arasındaki ilişki üzerine düşünsel bir metne dönüşür. Heda Margolius Kovály, hatırlama ısrarıyla, unutmanın yaşamı sürdürmenin zorunlu koşulu olduğu fikrine karşı çıkar.

Hiçbir şeyin üzerini örtmemek

Heda Margolius Kovály, bir cümlesinde, “Hayata geri dönmenin tek yolunun unutmak olduğunu söyleyenlerin sözü bana geçmiyordu. Her şeyi hatırlamak, hiçbir şeyin üzerini örtmemek, hiçbir şeyi süslememek ve olayları olduğu gibi hafızama kaydetmek istiyordum. Yaşamak istiyordum; hayatta kaldığım için değil, gerçekten yaşadığım için” diyor.

Bu anlamda anlatı, Heda Margolius Kovály için yalnızca geçmişi aktarmak değildir, aynı zamanda etik ve politik bir eylemdir. Zamanın aşındırıcı etkisine ve hayatta kalmayı unutma pahasına talep eden sistemlere karşı hakikati koruma çabasıdır. Kitap, acı deneyimlerin içinden ne bir mit yaratılabileceğini ne de teslimiyetin kaçınılmaz olduğunu gösterir; bunun yerine görmenin, söylemenin ve devam etmenin bir yolunu açar.

"Zalim Bir Yıldızın Altında", Heda Margolius Kovály 'in eseri olup, Farsçaya Alireza Keyvani-Nejad çevirisiyle Bidegel Yayınları tarafından 252 sayfa olarak yayımlanmıştır.