Haber Merkezi- Avrupa Birliği (AB) ülkeleri arasında kürtaja erişimin en fazla sınırlandırıldığı ülkelerden biri olan Polonya’da, kadınların yıllardır sürdürdüğü kürtaj hakkı mücadelesi yeniden siyasi gündemin merkezine taşındı. Özellikle 2020 yılında getirilen yasakların ardından ülke genelinde yükselen protestolarla tartışmaların odağına yerleşen kürtaj düzenlemelerinde değişikliğe gidilmesi için parlamentoda iki önemli adım atıldı. Milletvekilleri, 20 Ekim’de gerçekleştirdikleri oylamalarda hem kürtaj sürecinde kadınlara destek veren kişilere uygulanan cezaların kaldırılmasını hem de ağır fetal anomalilerde gebeliğin sonlandırılmasına yeniden olanak tanınmasını öngören yasa tasarılarını kabul etti.

Ancak parlamentodan geçen düzenlemeler henüz yasalaşmadı. Senato görüşmelerinin ardından Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki’nin onayına sunulacak tasarıların geleceği, siyasi çekişmeler nedeniyle belirsizliğini koruyor.

 Kürtaja destek verenlere hapis cezası kaldırılmak isteniyor

Parlamentoda kabul edilen düzenlemelerden ilki, kürtaj yaptırmak isteyen kadınlara yardımcı olan kişilerin cezalandırılmasını öngören Ceza Kanunu hükümlerini değiştirmeyi amaçlıyor.

Mevcut yasalar kapsamında, kadının rızasıyla gerçekleştirilen kürtaj işlemine yardımcı olan kişiler üç yıla kadar hapis cezasıyla karşı karşıya kalabiliyor. Yeni tasarı, bu cezai yaptırımların kaldırılmasını hedefliyor. Ayrıca gebeliğin sonlandırılmasının kadının yaşamını veya sağlığını korumak için gerekli olduğu durumlarda ya da fetüste ağır ve geri döndürülemez anomalilerin tespit edilmesi halinde sağlık çalışanlarının cezai sorumluluğuna sınırlandırma getirilmesi planlanıyor.

Parlamentodaki oylamada tasarıya 217 milletvekili destek verirken, 213 milletvekili karşı çıktı. Üç milletvekili ise çekimser oy kullandı.

 2020’de kaldırılan hak yeniden tanınabilir

İkinci düzenleme, Polonya’da kürtaja erişimi büyük ölçüde kısıtlayan 2020 tarihli Anayasa Mahkemesi kararını hedef alıyor. Anayasa Mahkemesi, söz konusu kararla fetüste ağır anomalilerin bulunmasını gebeliğin sonlandırılması için geçerli bir hukuki gerekçe olmaktan çıkarmıştı. Böylece kadınların yasal kürtaja erişebileceği koşullar daha da sınırlandırılmıştı.

Parlamentonun kabul ettiği yeni tasarı ise ağır fetal anomalilerin bulunduğu gebeliklerde kürtajın yeniden yasal hale getirilmesini amaçlıyor. Düzenleme, 233 milletvekilinin oyuyla kabul edilirken 203 milletvekili karşı oy kullandı, bir milletvekili çekimser kaldı.

 Kürtaj yasakları kadınları sokağa çıkarmıştı

Polonya’da kürtaj hakkına yönelik kısıtlamalar, uzun yıllardır kadın örgütlerinin ve hak savunucularının tepkisine neden oluyor. Ülkede mevcut yasalara göre gebeliğin sonlandırılmasına yalnızca tecavüz, ensest veya hamile kişinin yaşamı ya da sağlığının tehlikede olması gibi sınırlı koşullarda izin veriliyor.

2020 yılında Anayasa Mahkemesi'nin kürtaj hakkını daha da daraltan kararı ise ülke genelinde büyük bir protesto dalgasını beraberinde getirmişti. Binlerce kişi, kadınların kendi bedenleri ve yaşamları üzerinde karar verme hakkının sınırlandırılmasına karşı sokaklara çıkmıştı.

Bu protestolar, kürtaj hakkını Polonya siyasetinin temel tartışma başlıklarından biri haline getirmişti.

 Hükümetin vaatleri siyasi engellere takıldı

Başbakan Donald Tusk liderliğinde 2023 yılında iktidara gelen Avrupa yanlısı koalisyon, seçim sürecinde kürtaj yasalarının değiştirilmesini vaat etmişti. Ancak hükümeti oluşturan siyasi partiler arasındaki görüş ayrılıkları, kadınların kürtaja erişimini daha kapsamlı biçimde güvence altına alacak adımların atılmasını zorlaştırdı. Gebeliğin ilk 12 haftasında herhangi bir gerekçe gösterme zorunluluğu olmadan kürtaj yapılabilmesini öngören daha geniş kapsamlı bir düzenleme de siyasi gündemde bulunuyor. Buna karşın parlamentonun son kabul ettiği iki tasarı, kürtajın bu süre içerisinde isteğe bağlı olarak serbest bırakılmasını içermiyor.

 Son sözü Cumhurbaşkanı söyleyecek

Parlamentodaki oylamalarla önemli bir aşama kaydedilmesine rağmen Polonya’da kürtaj hakkına ilişkin yasal değişikliklerin hayata geçirilip geçirilemeyeceği henüz netleşmedi. Her iki tasarının da Senato aşamasını tamamlaması ve ardından Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki’nin önüne gelmesi gerekiyor. Kürtaj yasalarının gevşetilmesine karşı tutumuyla bilinen Karol Nawrocki’nin veto yetkisini kullanması ihtimali, düzenlemelerin yürürlüğe girmesini engelleyebilir.

Bu nedenle parlamentonun aldığı kararlar, kadınların kürtaja erişim hakkı açısından bir ilerleme olarak değerlendirilse de ülkedeki yasal kısıtlamaların kaldırılması henüz kesinleşmiş değil.