ROCHELLE JUNİOR

Süveyda – Suriye’nin Süveyda kentinde yerinden edilen kadınlar için evlerinden ayrılmak, yalnızca başka bir yere taşınmakla sınırlı kalmadı. Mahremiyetin kaybı, temel ihtiyaçları karşılamadaki güçlükler, artan ev işleri ve çocuklarının geleceğine ilişkin kaygılar kadınların yaşamını daha da zorlaştırdı. Evlerini ve geçim kaynaklarını kaybeden kadınlar, kış mevsiminin yaklaşması ve ihtiyaçların artmasıyla birlikte, alışık oldukları yaşam koşullarından uzak bir ortamda hayatlarını yeniden kurmaya çalışıyor.

Evlerinden ayrıldıktan sonra barınma merkezlerine sığınan kadınların yaşadığı zorlukları anlatan Seher El-Yusuf, “İlk günlerde çok sayıda aile, temel ihtiyaçlardan ve mahremiyetten yoksun ortak odalarda kalıyordu. Aynı odada birden fazla ailenin bulunması uyumayı, kıyafet değiştirmeyi, yıkanmayı ve yemek hazırlamayı zorlaştırıyordu. Özellikle tuvaletlerin kaldığımız yerlerden uzakta olması ve temizlik malzemelerinin yetersizliği bu zorlukları artırıyordu” dedi.

Kadınlarda psikolojik yorgunluk

Seher El-Yusuf, barınma koşullarının kadınlar üzerindeki fiziksel ve psikolojik etkilerine dikkat çekerek, şu ifadelerde bulundu:

“Barınma koşullarının zorluğu, hijyen ile hastalık ve enfeksiyonların yayılması konusunda kaygılara yol açıyordu. Bu koşullar, kadınların yaşamına ve çocuklarıyla ilişkilerine yansıyan psikolojik bir baskı oluşturuyordu. Psikolojik yorgunluk nedeniyle bazı kadınlar günlük sorumluluklarını yerine getirmekte ve çocuklarıyla ilgilenmekte daha fazla zorlanıyordu. Daha önce kendi evinde yaşayan ve ailesinin işlerini bağımsız bir şekilde yürüten kadınlar, bir anda yaşamlarının en basit ayrıntılarını bile başkalarıyla paylaşmak zorunda kaldıkları farklı bir gerçeklikle karşı karşıya kaldı. Kadınlar bu süreçte günlük yaşamlarında kullandıkları araç ve gereçlerin eksikliğiyle de mücadele etti.”

Sadece kızının kitaplarını yanına alabildi

Süveyda'nın kuzey kırsalındaki Um Harateyn köyünden yerinden edilen Reşa El-Şufi ise, saldırıların başlamasıyla ailelerin köylerini terk etmek zorunda kaldığını belirtti. Reşa El-Şufi, “Kadınlar ve çocuklar köylerden ayrılırken gençler son ana kadar direndi. Halk köylerini kolayca terk etmedi, ancak çatışmaların şiddeti bizi yerinden edilmeye zorladı. Eşyalarımızın ve kimlik belgelerimizin büyük bölümünü yanımıza alamadık, yalnızca birkaç parça eşya alabildik” diyerek, bunların arasında 2025 yılı lise bitirme sınavlarına hazırlanan kızının kitaplarının da olduğunu sözlerine ekledi.

‘Maddi kayıplarımız, yaşanan can kayıplarıyla kıyaslanamaz’

Reşa El-Şufi, yerinden edilmelerinin ardından evini, eşyalarını ve geçim kaynaklarını kaybederek hayata sıfırdan başlamak zorunda kaldıklarını söyledi. Reşa El-Şufi, “Temel ihtiyaçlarımızı karşılamak için akraba ve arkadaşlarımızın yardımlarına başvurduk. Ancak maddi kayıplarımız, yaşanan can kayıplarıyla kıyaslanamaz. Çocuklarını kaybeden ailelerin yaşadığı acı çok daha büyük. Bu aileler arasında 16 Temmuz 2025'te hayatını kaybeden yeğenim de bulunuyor. Oğlunu kaybeden bir annenin acısı ve babasını kaybeden bir çocuğun yaşadığı zorluk, her türlü maddi kayıptan daha ağır” dedi.

Yerinden edilen ailelerin yaşadığı zorlukların yalnızca ekonomik kayıplar ve artan ev işleriyle sınırlı olmadığını kaydeden Reşa El-Şufi, yeniden kendi ayakları üzerinde durabilmelerini sağlayacak iş fırsatları bulmanın da önemli bir sorun olduğunu söyleyerek, şöyle konuştu:

“Eğitim alanındaki nitelik ve deneyimime uygun bir iş bulmaya çalışıyorum, ancak mevcut koşullarda bilgi ve uzmanlık alanıma uygun bir iş bulmak zor. Yaşadığımız sıkıntılar yalnızca maddi kayıplardan ibaret değil. İhtiyaçlarımızı karşılamak için başkalarına bağımlı hale gelmek de acı verici psikolojik etkiler yaratıyor. Kendi kendine yetebilen bir aile konumundan başkalarına muhtaç duruma düşmek bizi derinden etkiliyor. Yerinden edilmenin getirdiği yorgunluk nedeniyle bazı yardımların acıma veya soğukluk içeren bir tavırla sunulması da bizi incitiyor. Süveyda halkının dayanışması ve ailemize uygun bir barınma yeri sağlanması, kaybettiğimiz mahremiyet ve istikrarı yeniden kazanmamıza yardımcı oldu.”

Özel alanın sınırı bir perde oldu

Necran'dan yerinden edilen Neval Nasr, evinden yalnızca üzerindeki kıyafetlerle ayrıldığını ve ailesiyle birlikte farklı barınma yerlerine taşınmak zorunda kaldığını anlattı. Ailesiyle birlikte yaklaşık 30 kişiyle Şehba'da kız kardeşinin evinde 29 gün kaldıklarını, ardından bir okula taşınarak yaklaşık üç ay burada yaşadıklarını belirten Neval Nasr, daha sonra yeniden bir barınma merkezine geçtiklerini söyledi. Mevcut barınma koşullarının gerekli mahremiyeti sağlamadığını ifade eden Neval Nasr, yaklaşık 10 odanın bulunduğu bir binada kaldıklarını ve kendisiyle diğer kişiler arasında asılı bir perde olmasına rağmen bunun günlük yaşamda güvenli bir alan oluşturmadığına dikkat çekti.

Neval Nasr, “Yerinden edilme koşullarında en basit kişisel ihtiyaçlarımız bile kaygı ve utanç kaynağına dönüşüyor. Daha önce sahip olduğumuz mahremiyetten mahrum kaldık. Çamaşırlarımı yıkayabilmek için aldığım maddi yardımla bir çamaşır makinesi satın almak zorunda kaldım. Özellikle genç oğlumun mayın patlaması sonucu yaralanmasının ardından yiyecek ve diğer temel ihtiyaçlar yerine çamaşır makinesi almayı tercih ettim” diye belirtti.