RAJA HAMİD RASHİD

Irak - COVID-19 pandemisinin yarattığı zorlu koşullar sırasında genç Sarah Suhail Najm, tıbbi yenilik alanında ilham veren bir başarı hikayesiyle öne çıktı. Programlama ve Arduino teknolojisine duyduğu tutkuyu, hastalara ve sağlık kurumlarına hizmet eden başarılı tıbbi projelere dönüştürerek birçok gence örnek oldu.

Sarah Suhail Najm, Irak’ın Dhi Qar kentinde Ulusal Bilim ve Teknoloji Üniversitesi'nde tıbbi cihaz teknolojisi mühendisi ve öğretim asistanı olarak görev yapıyor. Programlama alanındaki yolculuğuna kendi kendine öğrenerek başlayan Sarah Suhail Najm, özellikle Arduino teknolojisine yoğunlaştı.

Arduino; basit yazılım kodları aracılığıyla akıllı kontrol sistemleri geliştirilmesini sağlayan ve dünya genelinde eğitim, robotik ile tıbbi uygulamalarda yaygın şekilde kullanılan bir elektronik platform olarak biliniyor. Sarah Suhail Najm, bu teknolojiyi sağlık sektörüne yönelik yenilikçi çözümler üretmek için kullanarak dikkat çeken projelere imza attı.

Yerli tıbbi cihazlar üretmeye başladı

Sarah Suhail Najm, gerçek başlangıç noktasının 2020 yılında COVID-19 pandemisi sırasında yaşandığını söyledi. O dönemde hastanelerde ciddi tıbbi cihaz eksikliği bulunduğunu belirten Sarah Suhail Najm, Sağlık Bakanlığı çalışanı olan amcasının her gün hastanelerde yaşananları aileye anlattığını ifade etti. Sarah Suhail Najm, bu durumun kendisini yerli tıbbi cihazlar üretme fikrine yönelttiğini kaydetti.

Geliştirdiği ilk cihazın “hasta yaşam belirtileri izleme cihazı (Patient Monitor)” olduğunu açıklayan Sarah Suhail Najm, bu projenin kendisi için ilk büyük başarı olduğunu ifade etti. Cihazın, ailesinden bir birey üzerinde kullanıldığını ve aynı zamanda hastanede de test edildiğini belirten Sarah Suhail Najm, projenin pratikte karşılık bulmasının kendisi için önemli bir motivasyon kaynağı olduğunun altını çizdi. Sarah Suhail Najm, söz konusu cihazın sensörlerinin kızılötesi (Infrared – IR) teknolojisi ile çalıştığını aktardı.

Sarah Suhail Najm, daha sonra çalışmalarını ileri taşıyarak laboratuvarlarda kan örneklerini ayırmak için kullanılan santrifüj (Centrifuge) cihazını tasarladığını açıkladı. Ardından, yapay solunum cihazı (Ventilator) üretimine yöneldiğini belirtti. Bu projelerde Arduino teknolojisini kullanan Sarah Suhail Najm, sensörler ve motorların yüksek hassasiyetle çalışmasını sağlayarak cihazların daha kontrollü ve verimli bir şekilde çalışmasına katkı sunduğunu ifade etti.

Yeni buluşlar maliyetli oldu

Geliştirdiği cihazlarda kullanılan elektronik parçaların büyük kısmının şehir dışında temin edildiğini söyleyen Sarah Suhail Najm, “Ayrıca bazı parçalar modern 3D baskı teknolojileriyle Irak dışında üretildi. Bu da hem parçaların bana ulaşmasını geciktirdi hem de üretim maliyetlerini ciddi şekilde artırdı” dedi.

Sarah Suhail Najm, eğitimine de değinerek şu ifadeleri kullandı:

“Tıbbi cihaz teknolojisi mühendisliği bölümünde okumam, hem bilimsel hem de pratik açıdan kendimi geliştirmeme büyük katkı sağladı. Bu bölüm bana tıbbi cihazların nasıl çalıştığını ve nasıl geliştirilebileceğini anlamam için güçlü bir temel sundu.”

7 tıbbi cihaz üretti

Sarah Suhail Najm, toplamda yedi başarılı tıbbi cihaz üretebildiğini belirtti. İlk cihazının, COVID-19 pandemisi sırasında geliştirilen bir yaşam bulguları ölçüm cihazı olduğunu ifade eden Sarah Suhail Najm, bu cihazın kandaki oksijen seviyesini, kalp atış hızını ve vücut sıcaklığını ölçebildiğini söyledi. Ayrıca, temasın azaltılması ve hastalar arasında enfeksiyon bulaşının önlenmesi için uzaktan ölçüm teknolojisinin kullanıldığını vurguladı.

Sarah Suhail Najm, ikinci cihazının ise laboratuvar ortamında kan örneklerini ayırmaya yarayan bir sistem olduğunu ve ithal cihazlara kıyasla daha düşük maliyetli olmasına rağmen benzer bir performans sunduğunu belirtti. Bunun yanı sıra, yaralı bir kişiye bağışlanan bir protez kol (yapay uzuv) üretimi üzerinde de çalıştığına vurgu yaptı.

Ayrıca Sarah Suhail Najm, elektrokardiyografi (EKG), elektromiyografi (EMG) ve elektroensefalografi (EEG) cihazlarının üretim süreçlerine de katkı sağladığını ve bu cihazların uzman doktorların gözetiminde test edilerek başarılı sonuçlar verdiğini açıkladı.

Sarah Suhail Najm, en yeni tıbbi projesinin, yaşam bulgularını ölçen cihaz ile yapay solunum cihazını tek bir taşınabilir ve kolay kullanılabilir sistemde birleştiren bir düzenek olduğunu açıkladı. Bu cihazın, hastanın solunum hızını ölçebildiğini ve yaş ile sağlık durumuna göre hastanın durumunu takip edebildiğini belirtti.

‘Ortaya koyduğum somut sonuçlar kendimi kanıtlamamı sağladı’

Sarah Suhail Najm, karşılaştığı en önemli zorlukların başında başlangıç sürecinin geldiğini belirterek, “Başlangıç benim için en zor aşamaydı. Programlama konusunda yeterince deneyimim yoktu ve elektronik parçalar hakkında bilgim sınırlıydı. Ayrıca COVID-19 dönemindeki sokağa çıkma yasakları ve şehirler arası parça taşımadaki zorluklar işleri daha da zorlaştırdı. Üniversitede henüz öğrenci olan birinin yerli tıbbi cihaz üretmesi fikri birçok kişiye çok zor, hatta imkansız göründü. Bazı hocaları ikna etmek de kolay olmadı. Ama ortaya koyduğum somut sonuçlar zamanla kendimi kanıtlamamı sağladı” ifadelerinde bulundu.

Sarah Suhail Najm, geliştirdiği tıbbi cihazı ilk kez kullanma deneyimini de anlattı. COVID-19 ile enfekte olan aile bireylerinden birinde hasta monitörü cihazını kullandığını belirten Sarah Suhail Najm, o an hissettiği duyguyu “büyük bir tatmin” olarak tanımladı. Yaptığı çalışmanın sonuçlarını görmenin, verdiği emeğin en büyük karşılığı olduğunu ifade etti.

O başardı şimdi ise öğrencilerine sesleniyor

Sarah Suhail Najm, öğretim görevlisi asistanı olarak öğrencilerine de seslenerek, onların da aynı öğrenme ve geliştirme yolunu izlemelerini ve kendisinden daha iyi sonuçlar elde etmelerini istediğini söyledi. Günümüzde öğrenme kaynaklarının herkes için internet, dijital medya platformları ve YouTube üzerinden erişilebilir olduğunu vurgulayan Sarah Suhail Najm, ayrıca üniversite hocalarının deneyimlerinden faydalanmanın önemine dikkat çekti.

Sarah Suhail Najm, öğrencileriyle birlikte yürüttükleri yeni projeyi de açıkladı. Bu projenin drone üretimi olduğunu dile getiren Sarah Suhail Najm, alanının doğrudan uzmanlık alanı dışında olmasına rağmen bu çalışmayı yeni bir öğrenme ve ek beceriler kazanma fırsatı olarak gördüğünü ifade etti. Ayrıca ekip olarak üniversite düzeyindeki öğrenci üretim fuarında ikinci olduklarını söyledi.

Sarah Suhail Najm, elde ettiği başarıları ve geliştirdiği yedi tıbbi cihazı ailesine ithaf ettiğini belirterek, ailesinin kendisine en büyük destek kaynağı olduğunu vurguladı. Aynı zamanda bu çalışmaları, kendisine yol gösteren akademisyenlere ve ihtiyaç duyduğu halde bu cihazlara ulaşamayan tüm hastalara armağan ettiğini dile getirdi.