RAHMA SHANZOUR

Yemen - Yemen’de kadınların araba kullanması ve resmi olarak ehliyet alması yasal olarak yasaklanmış değil ve mevzuatta kadınlar ile erkekler arasında bu konuda bir ayrım bulunmuyor. Ancak buna rağmen toplumsal kısıtlamalar, araba kullanmak isteyen birçok kadın için en büyük engel olmaya devam ediyor. Birçok alanda olduğu gibi burada da geleneksel normlar yasal düzenlemelerin önüne geçiyor. Bu nedenle kadın sürücüler, yasal çerçeveden çok toplumsal algıların belirleyici olduğu bir gerçeklik içinde yaşıyor. Kadınlar yalnızca sürücü olarak değil, aynı zamanda toplumsal normlara meydan okuyan bireyler olarak da günlük yaşamda çeşitli baskılarla karşılaşıyor.

Bu zorluklar yalnızca toplumsal tutumlarla sınırlı kalmamakta, sokakta yapılan doğrudan yorumlar, sürüş yeteneklerinin sorgulanması ve zaman zaman sözlü taciz gibi durumlarla kadın sürücüler üzerindeki psikolojik baskıyı artırıyor. Bu tablo, bazı bölgelerde kötü yol düzeni ve disiplinsizlikle birleşen trafik ortamında daha da karmaşık hale geliyor. Araç kullanmayı tercih eden Yemenli kadınların tanıklıkları, bir kadının direksiyon başında olma fikriyle hala mücadele eden bir toplumda karşılaştıkları deneyimleri ayrıntılarıyla ortaya koyuyor.

Kadınlar trafikte tacize uğruyor

Düzenli olarak araç kullanan Yemenli İshraq Ahmed, sürüşü nedeniyle sık sık tacize maruz kaldığını ve direksiyon başındayken incitici yorumlara alıştığını belirterek, “Yemen’de araba kullanmam nedeniyle çok fazla tacize maruz kalıyorum. Bazı erkekler, kadının yerinin ev olduğunu ve dışarı çıkmaması gerektiğini söylüyor” dedi. Sorunun araba kullanma yeteneğinden ziyade toplumsal algılar olduğunu vurgulayan Ishraq Ahmed, “Araba kullanmak yasak değil, bir kadın için utanç verici bir şey de değil ve sadece erkeklere özgü de değil. Kadınlar araba kullanabilir ve birçok şey yapabilir” ifadelerini kullandı.

‘Yemen’de iyi organize edilmemiş trafik sistemi sorunlara yol açıyor’

Sorunun iyi organize edilmiş bir trafik sisteminin eksikliğinden kaynaklandığını söyleyen İshraq Ahmed, bazı acemi sürücülerin yeterli deneyime sahip olmadan kalabalık alanlarda araç kullanmasının da eleştirileri artırdığını kaydetti. İshraq Ahmed, “Bazı insanlar, deneyimli ve iyi araba kullanan kadınlar olmasına rağmen, bir kadının nasıl araba kullanabileceğini soruyor. Öte yandan, acemi sürücüler de var ve bazıları yeterli deneyime sahip olmadan kalabalık alanlarda araç kullanıyor olabilir. Yemen’de iyi organize edilmiş bir trafik sisteminin olmaması bazı sorunlara yol açıyor ve bu da eleştirileri artırıyor” diye belirtti.

Gazeteci Sally Al-Makhlafi ise, kadınların araç kullanımı konusunda kayda değer bir gelişme yaşandığını, ancak toplumsal zorlukların devam ettiğini dile getirdi. Sally Al-Makhlafi, “Artık birçok kadın araba sahibi ve araba kullanıyor, bu da açık bir ilerleme. Buna rağmen toplum, kadınların araç kullanma fikrini hala tam olarak benimsemiyor. Sorunun temelinde toplumsal bakış açısı yatıyor. Eğer toplum kadınların çalışmasını veya kamusal hayata katılmasını kabul etmiyorsa, araba kullanmalarını da reddetmesi beklenen bir durumdur” şeklinde konuştu.

‘Kadının doğuştan yetersiz olduğuna dair ön yargılı bir düşünce var’

Üniversite öğrencisi Maali Ahmed de, günlük olarak deneyimlediği bir gerçeği sürüş hatalarına yaklaşımda görülen çifte standart üzerinden anlattı:

“Bir erkek sürüş hatası için affedilebilirken, bir kadın daha sert bir şekilde eleştiriliyor. Kadının doğuştan yetersiz olduğuna dair ön yargılı bir düşünce var. Yemen toplumunda genel olarak, araba kullanmayı bilse bile bir kadının araba kullanması kabul edilmiyor. ‘Araba kullanmayı bilmiyorsun’ veya ‘sürüşün berbat’ gibi hakaret içeren yorumlar, kadın sürücüler için neredeyse sıradan hale geliyor.”