BAHARİN LEHİB

Kabil - Afganistan’da yetersiz beslenme, özellikle kadınların ve çocukların sağlığını tehdit eden ciddi sorunların başında geliyor.

Yoksulluk, sağlık hizmetlerine ve yeterli gıdaya erişimde yaşanan sıkıntılar, erken yaşta evlilikler ve peş peşe yaşanan gebelikler, anne sağlığını ve çocukların gelişimini olumsuz etkiliyor. Temel sağlık hizmetlerine ve gıdaya erişimin sınırlı olduğu kırsal bölgelerde ise sorun daha ağır yaşanıyor. Birçok kadın hamilelik boyunca, hatta doğuma kadar ağır işlerde çalışmayı sürdürürken, yeterli beslenme ve dinlenme imkanı bulamıyor. Aile içi şiddet de kadınların karşı karşıya kaldığı sorunlar arasında yer alıyor. Bu koşullar, annelerin sağlığını olumsuz etkilerken çocukların beslenme ve gelişim sorunları yaşama riskini de artırıyor.

Çocuklar aynı yatakta tedavi görüyor

Dünya Sağlık Örgütü, 2025 yılında Afganistan genelinde 5 milyon kadın ve çocuğun akut yetersiz beslenmeyle karşı karşıya olduğunu, bunlardan 4 milyonunun acil yardıma ihtiyaç duyduğunu açıkladı. Veriler, ülkede anne ve çocukların beslenme ve sağlık durumlarının iyileştirilmesine yönelik acil adımların gerekliliğini ortaya koyuyor. Yetersiz beslenmeden etkilenen çocukların durumunu yerinde incelemek amacıyla devlet çocuk hastanesini ziyaret ettik. Hastaneye girişte, bazı olanakların yıpranmış olması ve tedavi alanlarının yetersizliği dikkat çekti. Bazı bölümlerde birden fazla çocuğun aynı yatakta tedavi gördüğü gözlemlendi. Bu durum, hastanedeki yoğunluğu ve kapasite yetersizliğini ortaya koydu. Yetersiz beslenme bölümündeki odalar ve dar alanlar, hasta çocuklar ile anneleri için güç koşullar oluşturuyordu. Anneler, tedavi amacıyla hastaneye getirilen çocuklarının bakımını yataklarının başında sürdürmeye çalışırken, kısıtlı imkanlarla çocuklarının ihtiyaçlarını karşılamaya çabalıyordu.

Hastane koridorunda, kısa süre önce tedavi için hastaneye yatırılan üç yaşındaki Safi Şahid’in büyükannesiyle karşılaştık. Torununun sağlık durumundan endişe duyan büyükanne, “Pakistan’dan yeni döndük. Safi üç yaşında ama hiç büyümüyor” dedi. Safi’nin bacaklarındaki şişliği gösteren büyükannesi, bu durumun hastaneye başvurmalarına neden olduğunu söyledi. Belirtilerin nedeninin belirlenmesi için tıbbi inceleme gerekirken, ailenin çocuğun gelişimi ve sağlığına ilişkin kaygıları, yetersiz beslenmeden etkilenen çocukların ve ailelerinin yaşadığı zorlukları gözler önüne seriyor.

Çocuklarda yetersiz beslenmenin boyutları ve bu sorunun yaygınlaşmasına yol açan etkenler hakkında bilgi almak amacıyla hastanenin beslenme bölümündeki doktorlarla görüşmek istedik, ancak doktorlar röportaj vermeyi kabul etmedi.

 

Bunun üzerine hastaneden ayrılarak girişin yakınındaki özel kliniklerden birine gittik. Burada çocuk hastalıkları uzmanı Doktor Xatire Safi ile çocuklarda yetersiz beslenmenin nedenlerini konuştuk.

 

Anne ve çocuk sağlığı tehlike altında

Çocuk hastalıkları uzmanı Doktor Xatire Safi, hamilelik döneminde annenin yeterli ve dengeli beslenmesinin çocuğun sağlığı ve gelişimi açısından önemli olduğunu belirtti. Xatire Safi, “Bu dönemde yetersiz beslenme, çocukların gelişiminde sorunlara yol açabilir. Erken yaşta gebelik, reşit olmadan evlilik, peş peşe yaşanan gebelikler, yoksulluk, işsizlik ve aile içi şiddet de hem annelerin sağlığını tehdit ediyor hem de çocukların beslenme durumunu olumsuz etkiliyor” dedi.

Xatire Safi, geçmişte bazı hastanelerde aile danışma birimlerinin bulunduğunu ancak Taliban’ın iktidara gelmesinin ardından bu birimlerin faaliyet göstermesine izin verilmediğini açıkladı. Xatire Safi, sözlerinin devamında, “Annelerin ve çocukların doğru beslenmesi, hamilelik döneminde gerekli sağlık hizmetlerinin sağlanması ve doğumlar arasında yeterli süre bırakılması konusunda farkındalık oluşturulması, yetersiz beslenmenin önlenmesi açısından büyük önem taşıyor” diye konuştu.

Yetersiz beslenme yalnızca gıda eksikliğinden kaynaklanmıyor. Yoksulluk, sağlık hizmetlerine erişimdeki kısıtlamalar, annelerin hamilelik döneminde yetersiz beslenmesi ve bilgi eksikliği de bu sorunun yaygınlaşmasında rol oynuyor. Bu sorunla mücadele etmek için gıda ve tedavi desteğinin sağlanması, annelerin desteklenmesi, ailelerin bilinçlendirilmesi ve sağlık hizmetlerine erişimin iyileştirilmesi gerekiyor. Dünya Sağlık Örgütü ile sağlık alanında sorumlu kurumların etkili iş birliği yapması, mali yardımların kullanımı ve dağıtımının şeffaf biçimde denetlenmesi de önem taşıyor. Böylece yardımların ihtiyaç sahiplerine ulaşması ve kaynakların kötüye kullanılmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.