Haber Merkezi – İran'ın Şiraz kentinde avukatlık yapan Nazenin Salari ile meslektaşları Mahmud Teravetrevi ve Mesud Ahmediyan hakkında verilen hapis ve adli kısıtlama cezaları, uluslararası insan hakları ve hukuk örgütlerinin tepkisine neden oldu.

International Bar Association's Human Rights Institute (IBAHRI), Lawyers for Lawyers (L4L), Lawyers' Rights Watch Canada (LRWC), Centre for Supporters of Human Rights (CSHR) ve International Observatory for Lawyers in Danger (OIAD) tarafından yayımlanan ortak açıklamada, söz konusu kararların avukatlık mesleğinin bağımsızlığı, bağımsız savunma hakkı ve adil yargılanma ilkeleriyle bağdaşmadığı belirtildi. Kuruluşlar, İran yetkililerine cezaların ve avukatlara yönelik tüm adli kısıtlamaların kaldırılması çağrısında bulundu.

Üç yıl hapis ve yurt dışı yasağı

Şiraz Devrim Mahkemesi 1. Şubesi'nin kararına göre Nazenin Salari ile iki meslektaşı üçer yıl hapis ve iki yıl yurt dışına çıkış yasağı cezası aldı. Mahkeme ayrıca pasaportlarının iptal edilmesine karar verdi.

Kararda avukatlar, "ülke güvenliğine karşı suç işlemek amacıyla bir araya gelmek ve anlaşmak" suçlamasıyla iki yıl, "rejim aleyhine propaganda yapmak" suçlamasıyla ise bir yıl hapis cezasına çarptırıldı.

Mahkeme, "düşman devletle iş birliği yapmak" suçlamasından ise üç avukatın beraatine hükmetti.

Dosya kadın ve çocuk hakları çalışmalarıyla ilişkilendirildi

İnsan hakları raporlarına göre dava dosyasının, avukatların kadın ve çocuk hakları alanındaki faaliyetleriyle bağlantılı olduğu değerlendiriliyor.

Dosyada, çocuk haklarına ilişkin toplantı ve seminerlere katılmaları, aile içi şiddete ilişkin yasal düzenlemelerin geliştirilmesi yönündeki çalışmaları ile kadına yönelik şiddet ve çocuk yaşta evliliklerle mücadele faaliyetlerinin delil olarak gösterildiği belirtildi.

Dava 2020'den bu yana sürüyor

Soruşturma 2020 yılında başlatıldı. Nazenin Salari ve iki meslektaşı aynı yıl Kasım ayında Fars Eyaleti İstihbarat Müdürlüğü'ne çağrıldı ve haklarında herhangi bir resmi suçlama yöneltilmeden 10'dan fazla sorguya alındı.

2021 yazında Şiraz Savcılığı'na sevk edilen avukatlar, haklarındaki suçlamaların bildirilmesinin ardından kişi başı 1 milyar tümen kefaletle serbest bırakıldı.

Dosya ilk olarak 2022 yılında Şiraz Devrim Mahkemesi'nde görüldü ancak iddianamedeki eksiklikler nedeniyle savcılığa iade edildi. 2023 yılındaki yeni duruşmanın ardından dosya yeniden ek soruşturma için savcılığa gönderildi.

Yargılama sürecine ilişkin raporlarda, önceki duruşmalar mahkeme başkanı tarafından yürütülürken son duruşmanın mahkeme üyelerinden birine devredildiği ve son savunmalar alındıktan sonra mahkûmiyet kararının verildiği belirtildi. Bu durum, yargılama sürecine yönelik eleştirilerin de odağında yer aldı.

‘Avukatlık mesleğinin bağımsızlığı hedef alınıyor’

İnsan hakları kuruluşları ve hukuk örgütleri, sosyal ve hukuki alanlarda faaliyet gösteren avukatlara yönelik cezai işlemlerin, avukatlık mesleğinin bağımsızlığını ve yurttaşların bağımsız savunma hakkını zedelediğini vurguladı.

Nazenin Salari ile iki meslektaşı hakkında ayrıca "kamusal alanda zorunlu başörtüsü kurallarına uymamak" suçlamalarıyla Şiraz 112. Ceza Mahkemesi'nde açılan ayrı bir dava da sürüyor.