Haber Merkezi – Yönetmen Haifaa al-Mansour, Wadjda filminde sade ancak güçlü bir anlatımla Suudi Arabistan'da kadınların yaşamını kuşatan toplumsal sınırlamaları mercek altına alırken, özgürlük kavramını da evrensel bir perspektiften yeniden sorgulamaya davet ediyor.

Filmin merkezinde, en büyük hayali bisiklet sürmek olan 10 yaşındaki Wadjda yer alıyor. Ancak yaşadığı toplumda kız çocuklarının bisiklet kullanması uygun görülmüyor. Bu yasak, yalnızca bireysel bir kısıtlama değil, kadınların kamusal alandaki varlığını sınırlandıran toplumsal düzenin de bir yansıması olarak öne çıkıyor. Bu nedenle Wadjda'nın bisiklet sahibi olma isteği, basit bir çocukluk hayalinin ötesine geçerek özgürlük ve kendi yaşamı üzerinde söz sahibi olma arzusunun sembolüne dönüşüyor.

Kurallar içinde kendi yolunu bulmaya çalışan bir çocuk

Wadjda filminin en dikkat çekici unsurlarından biri direniş biçimidir. Wadjda açık bir şekilde isyan etmez; bunun yerine sistemin kuralları içinde kendi yolunu bulmaya çalışır. Kur'an okuma yarışmasına katılması ve ödül olarak kazanacağı parayla bisiklet satın almayı hedeflemesi, bu stratejik direnişin örneklerinden biridir. Bu durum, kadınların baskı altında dahi özneliklerini koruyabildiğini ve alternatif yollar geliştirebildiğini gösterir.

Öte yandan Wadjda'nın annesi, yetişkin bir kadın olarak sistemle daha karmaşık bir ilişki içindedir. Anne, toplumsal normlara uymak zorunda kalır. Ancak aynı zamanda kızının özgürlük arzusunu desteklerken mevcut sistemin dayattığı sınırlamaları da kabul eder. Bu ikili durum, kadınların deneyimlerinin kuşaklar arasında nasıl farklılaştığını ve dönüşümün çoğu zaman yavaş ilerlediğini ortaya koyar.

Filmin mekan kullanımı da dikkat çekicidir. Okul, ev ve sokak gibi mekanlar, kadınların hareket özgürlüğünün nasıl sınırlandırıldığını görsel olarak ortaya koyar. Özellikle okulda uygulanan disiplin ve kurallar, toplumsal cinsiyet rollerinin çocuk yaşlardan itibaren nasıl içselleştirildiğini gösterir. Buna karşılık Wadjda'nın müzik dinlemesi, spor ayakkabı giymesi ve arkadaşıyla yarışmak istemesi, bu normlara karşı küçük ama önemli başkaldırılar olarak öne çıkar.

Wadjda, sembolik anlatımı güçlü bir film olarak, kadınların özgürlük arayışını sade bir hikaye üzerinden derinlikli biçimde ele alır. Wadjda'nın bisiklet istemesi yalnızca çocukça bir hayal değildir. Aynı zamanda hareket etme, seçim yapma ve kendi yaşamı üzerinde söz sahibi olma arzusunun ifadesidir. Bu yönüyle film, izleyiciyi yalnızca belirli bir coğrafyadaki kadınların durumunu değerlendirmeye değil, özgürlük kavramını evrensel bir perspektiften yeniden düşünmeye de davet eder.