Haber Merkezi – Rufayda El-Eslemiya (Rufaida Al-Aslamiya), İslam tarihinde kaydedilen ilk Müslüman kadın hemşire olarak biliniyor. 7’nci yüzyılda Medine’de yaşayan Rufayda El-Eslemiya, cerrahi bilgiye sahip bir sağlık çalışanı ve toplumsal hizmetlerde öncü bir figür olarak öne çıktı. Savaşlarda yaralıları tedavi eden, ilk seyyar sağlık birimini kuran ve kadınlara hemşirelik eğitimi veren Rufayda, tıp alanında önemli bir öncülük rolü üstlendi.

Yaşamı ve eğitimi

Rufayda, Benu Eslem kabilesine mensup olup yaklaşık 620 yılında Medine’de doğdu. Tıbbi eğitimini hekim olan babası Sa’d El-Eslemî’den aldı. Küçük yaşlardan itibaren yara temizleme, doğal ilaç hazırlama ve doğum süreçlerinde yardımcı olma gibi pratik beceriler kazandı. Hz. Muhammed’in Medine’ye hicretinden sonra İslamiyet’i kabul ederek Ensar kadınları arasında yer aldı ve sağlık hizmetlerini ibadet ve toplumsal sorumluluk olarak benimsedi.

Savaş ve toplumsal hizmetlerdeki rolü

Uhud, Hendek ve Hayber savaşlarından sonra sahra hastanesine benzer bir çadır kurarak yaralı askerleri tedavi etti. Hendek Savaşı’nda ağır yaralanan Sa’d bin Muaz’ın bakımını üstlendi. Barış dönemlerinde ise Mescid-i Nebevî yakınında kurduğu küçük klinikte yoksul, yetim ve ihtiyaç sahiplerini ücretsiz tedavi etti. Hz. Muhammed, hizmetlerinden dolayı ganimetlerden askerlere verilen paya eşdeğer bir pay verilmesini emretti.

Sağlık eğitimi ve yenilikleri

Rufayda El-Eslemiya, kadınlardan oluşan gönüllü hemşireler grubu kurarak hijyen, yara tedavisi, doğal tedavi yöntemleri ve hastaya şefkatli yaklaşım gibi konularda sistemli eğitimler verdi. İlk mobil tedavi birimini geliştirerek savaş alanlarına yakın organize bakım noktaları oluşturdu. Hijyen, hasta mahremiyeti ve adil tedavi ilkelerine verdiği önem, daha sonra İslam tıp etiğinin temellerini oluşturdu.

Bıraktığı miras

Rufayda’nın çalışmaları, sonraki yüzyıllarda kurulan İslam hastaneleri (bimaristanlar) için ilham kaynağı oldu. Günümüzde birçok hemşirelik okulu ve ödül onun adını taşımaktadır. Bunlar arasında Bahreyn’deki Royal College of Surgeons in Ireland bünyesinde verilen Rufayda El-Eslemiya Hemşirelik Ödülü de yer alır. Rufayda El-Eslemiya, İslam tıbbında kadınların meslekteki rolünü güçlendiren ve toplumsal sağlık hizmetlerinin sembolü olarak anılmaya devam etmektedir.