Haber Merkezi - İran edebiyatının öncü kadın kalemlerinden Şahrnüş Parsipur’un yasaklarla, sansürle ve eril baskıyla örülü bir coğrafyada kadın dayanışmasını, direnişi ve özgürleşme arayışını merkezine alan başyapıtı Erkeksiz Kadınlar (Zanan-e Bidun-e Mardan), eril sistemin sınırlarını aşan bir kadın mücadele hafıza alanı yaratıyor.

Eser; ev içi şiddete, sansüre ve devlet baskısına karşı beş kadının ütopik bir bahçede filizlenen özgürleşme ve dayanışma mücadelesini konu alıyor.

Baskının ifşası ve kaçış

1989 yılında kaleme alınan ve İran’da rejimin ideolojik baskılarına maruz kalarak uzun süre yasaklanan eser, farklı toplumsal katmanlardan gelen beş kadının hayat kesişmelerini merkeze alıyor. Mahigül, Zeynok, Munise, Ferruhlağa ve Faeze; Tahran’ın çeperinde yer alan ve adeta patriyarkal dünyanın dışına açılan ütopik bir bahçede buluşuyorlar.

Kolektif hafıza

Eser, İran toplumunda kadınların ev içi şiddete, ekonomik yoksulluğa, fuhuşa zorlanmaya ve devlet eliyle meşrulaştırılan baskılara karşı verdiği hayatta kalma mücadelesini tüm çıplaklığıyla gözler önüne seriyor. Kadınların geleneksel rollerin ve erkek tahakkümünün dışına çıkarak doğayla iç içe bir bahçede varlık göstermesi, mekânsal bir başkaldırıyı ve beden politikalarını merkeze alıyor.

Karakterlerin her biri farklı bir toplumsal yara ve travmayı temsil etse de ortak paydaları olan kadınlık deneyimi, onları birbirlerinin yoldaşı ve şifacısı haline getiriyor. Eser böylece, eril politikalara karşı en güçlü yanıtın örgütsel ve ruhsal bir dayanışma olduğunu vurguluyor.

Sansüre karşı kalemin gücü

Yazar Şahrnüş Parsipur, bu yapıtı nedeniyle İran’da hapis cezalarına çarptırılmış ve uzun yıllar sürgün hayatı yaşamak zorunda kalmıştır. Ancak kadınların gerçekliğini ve maruz kaldıkları sistematik şiddeti lirik bir dille ama ödün vermez bir gerçeklikle ifşa eden Erkeksiz Kadınlar, rejimin yasak duvarlarını aşarak evrensel kadın mücadelesinin mirası haline gelmiştir.

Şahrnüş Parsipur’un bu zamansız eseri, güncelliğini koruyarak mücadele edenler için başucu rehberi olmayı sürdürüyor.