RAHMA SHANZOUR

Taiz-2025 yılında Yemen’de kadınlar, artan savaş koşulları ve ekonomik kriz karşısında karar alma süreçlerinin dışında kaldı. Siyasi kazanımlar elde edemeyen kadınlar, haklarını koruyacak yasaların yokluğunda, sivil toplum kuruluşlarının desteğine muhtaç durumda. Yemen Kadınlar Birliği, bu zorlu koşullarda kadınların ekonomik, sosyal ve hukuki alanda güçlenmesini sağlamak için önemli bir rol üstlendi. Ancak yaşanan zorluklar, kadının toplumdaki görünürlüğünü ve etkisini hala sınırlıyor.

‘Kadınların hakları garanti altında değil’

Yemen Kadınlar Birliği Müdürü Sabah Raci, 2025 yılında Yemenli kadınlar için gerçek anlamda herhangi bir siyasi kazanımın olmadığını belirtti. Kadınların karar mekanizmalarına erişimini sağlayacak yasaların bulunmamasının, kadınların durumunu önceki yıllardan farklı kılmadığını ifade etti. Sabah Raci, 2025’te kadınlar için siyasi kazanımlardan söz etmenin “doğru olmadığını” vurguladı ve kadınların yıllardır aynı pozisyonlarda kaldığını, etkili bir politik platforma erişemediklerini, yasaları veya politikaları şekillendiremediklerini, siyasi katılımını güçlendirecek gerçek fırsatlar elde edemediklerini açıkladı. Sabah Raci, “Bu yıl kadınlara hizmet eden bir yasa çıkmadı, karar alma mekanizmalarına erişimlerini sağlayacak bir karar alınmadı. Kadınların siyasi varlığı hala otoritenin iradesiyle sınırlı; anayasal veya yasal bir hakla garanti altına alınmış değil” dedi.

Birlik merkezi bir rol oynadı

Resmi alandaki bu yokluğa karşı, sivil toplum kuruluşları, özellikle Yemen Kadınlar Birliği, kadınları desteklemede ve çeşitli alanlarda hizmet sunmada merkezi bir rol oynadı. Bu alanlar barış, güçlenme, bilinçlendirme, hukuki destek ve yargı süreçlerinde savunuculuğu kapsıyor. Birlik, özellikle şantaj ve şiddet gören kadınlar için güvenli bir sığınak oluşturdu. Kadınlar miras, velayet, görüş hakkı, saldırı ve şantaj gibi konularda birlik aracılığıyla haklarını talep ederek mahkeme ve savcılık süreçlerinde olumlu sonuçlar elde edebildi. Birlik, diğer kuruluşlarla iş birliği yaparak kadınların karar alma mekanizmalarına katılımını talep eden belgeler ve girişimler hazırladı. Bu talepler henüz gerçekleşmemiş olsa da, hak savunuculuğu çalışmaları devam ediyor.

Savaş koşullarında ekonomik güçlenme

Sabah Raci, Yemen Kadınlar Birliği’nin, savaşın dayattığı olağanüstü koşullar altında kadınların ekonomik güçlenmesine odaklandığını belirtti. Birçok kadın artık ailelerini geçindirmekle yükümlü. Birlik, kadınları eğitip küçük projelerle destekleyerek, onların bir miktar kendi kendine yetmelerini ve ailelerini geçindirmelerini sağladı. Zor ekonomik koşullara ve devam eden çatışmalara rağmen bu çabalar, diğer sivil toplum girişimleriyle birlikte, kadınların yaşamında somut bir etki yarattı. Karşılaşılan başlıca zorluklar arasında, bağışçı desteğinin azalması nedeniyle faaliyetlerin kısıtlanması ve programların istenilen şekilde uygulanamaması yer alıyor. Ayrıca Taiz şehrine uygulanan savaş ve ambargo, ekonomik durumun bozulması, yaşam maliyetlerinin artması ve maaşların düzensiz ödenmesi gibi faktörler, kadınların en ağır bedeli ödemesine yol açıyor. Bunun yanı sıra, Yemen’in onayladığı uluslararası karar ve sözleşmelerin uygulanmaması, kadınlara yönelik şiddetin artması ve siber şantaj gibi yeni suç türlerinin ortaya çıkması gibi sorunlar da mevcut. Bu durum, kadın haklarını koruyan açık yasaların yokluğuyla birleşince durumu daha da zorlaştırıyor.

Şiddet artıyor, kadınlar en çok etkilenen grup

Sabah Raci, kadınlara yönelik şiddet oranlarının artmaya devam ettiğini vurguladı. Ekonomik zorluklar, çatışmalar ve istikrarsızlık nedeniyle şiddetin yükseldiğini, caydırıcı yasaların yokluğunun durumu daha da kötüleştirdiğini belirtti. Kadınlar hala aile içinde ve toplumda en savunmasız grup olarak kalıyor. Sabah Raci, kadınları koruyacak yasaların çıkarılmasının ve uygulanmasını sağlamak için uluslararası desteğin şart olduğunu ifade etti. Yemenli kadınlara mesajında, güçlü ve özgüvenli olmalarını, rollerini küçümseyen veya zayıflatmaya çalışan seslere teslim olmamalarını, uzun vadede etkili olacak toplumsal tabanı oluşturmanın önemini vurguladı. Sabah Raci, ailelere de kız çocuklarının eğitimine önem vermeleri, onlara güven ve destek sağlamaları çağrısında bulundu

Sabah Raci, Yemen Kadınlar Birliği’nin Yemenli kadınlar için hala ilk çıkış noktası olduğunu, toplumsal bilinçlendirme, çocuk yaşta evlilikle mücadele, eğitim, sağlık ve kadın haklarını geliştirme konularında rolünü sürdürdüğünü belirtti.