ZOUHOUR MECHERGUI

Tunus- Tunus’ta kadına yönelik şiddetin ortadan kaldırılmasına ilişkin 2017 tarihli 58 sayılı temel yasanın kabul edilmesinin üzerinden yaklaşık dokuz yıl geçmesine rağmen kadın katliamları, kadın ve insan hakları örgütlerinde endişe yaratmaya devam ediyor.

Örgütler, kapsamlı bir yasal çerçevenin varlığının tek başına kadınları korumaya yetmediğini, bunun için yasanın etkin biçimde uygulanması, adalete erişimin kolaylaştırılması ve önleme ile koruma mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiğini düşünüyor. Yasanın çıkarılması hükümetin bir lütfu değildi. Yasa, kadınları koruyacak ve cezasızlığa son verecek bir düzenlemenin kabul edilmesi için yürütülen uzun soluklu kadın mücadelesinin ve taleplerinin sonucunda çıkarıldı. Yasa; şiddetin önlenmesi, faillerin soruşturulması ve cezalandırılması, mağdurların korunması ve desteklenmesi esaslarına dayanan kapsamlı bir yaklaşım getirdi.

Ancak kadın katliamlarının sürmesi, özellikle katliamdan önce şiddet belirtilerinin görüldüğü veya koruma taleplerinin yapıldığı durumlarda, mevcut sistemin şiddetin tırmanmasını ve ölümle sonuçlanmasını önlemede ne kadar başarılı olduğu sorusunu yeniden gündeme getiriyor. Kadın örgütleri, adalete erişimde yaşanan zorlukların, bazı koruma mekanizmalarının yetersizliğinin ve uzman ekiplerin insan kaynağı ile lojistik olanaklarının güçlendirilmesi ihtiyacının öne çıkan sorunlar arasında olduğunu belirtiyor. Ayrıca kadın katliamlarının toplumsal cinsiyete dayalı şiddetle bağlantılı suçlar olarak tanınmasına yönelik yasal bir tartışma yürütülmesini istiyor. Bu sayede söz konusu suçların daha iyi takip edilmesi, örüntülerinin anlaşılması ve bunlarla mücadele için daha etkili politikalar geliştirilmesi amaçlanıyor.

‘Kadınlar fiziksel, psikolojik ve sözlü şiddetin her türüyle karşı karşıya’

Gazeteci Yüsra Riyahi, Tunus’ta kadınların yürürlükteki tüm yasalara rağmen hala en savunmasız kesim olduğunu belirtti. Yüsra Riyahi, “Kadınlar fiziksel, psikolojik ve sözlü şiddetin her türüyle karşı karşıya kalıyor ve bu şiddet katliam aşamasına ulaşıyor. 2025 yılının sonuna ve Ocak 2026’nın başına kadar 30 kadın katledildi. Eşinden şiddet gören ve şikayette bulunmak için başvuran kadınlar, aileleri tarafından yeniden eşlerine gönderilebiliyor. Bu durum, kadın katliamlarını kolaylaştırıyor. Yıllar önce polis olan eşi tarafından silahla katledilen Refka Şernî bunun örneklerinden biri. Kadınlar evde, işte ve kamusal alanlarda şiddete maruz kalıyor. Bu şiddeti babaları, eşleri, oğulları ve hatta tanımadıkları kişiler uyguluyor” dedi.

‘Kadınların sorunları öncelikli olarak ele alınmalı’

Bütün bunların yasal sistemin ve caydırıcı mekanizmaların kırılganlığını ortaya koyduğunu kaydeden Yüsra Riyahi, “Yasa, gerçek hayatta uygulanmıyorsa ne işe yarar? Özellikle 58 sayılı yasanın ardından çok sayıda gazeteci, kadınlara ve kız çocuklarına yönelik şiddeti ele almak ve görünür kılmak amacıyla dijital platformlarda çeşitli haberler ve makaleler yayımladı. Kadınlara ve kız çocuklarına yönelik şiddet, siyasi ve ekonomik meseleler kadar öncelikli bir konu olarak ele alınmalı. Kadınların ve kız çocuklarının güvenliğinin korunması, toplumun temel dayanaklarından biri olmalı. Toplum, kadınların ve kız çocuklarının güvenliğini koruma temeli üzerine kurulmazsa ekonomik ve siyasi açıdan dengeli bir toplumu nasıl inşa edebiliriz?” ifadelerinde bulundu.