BAHARİN LEHİB

Tahhar – Taliban’ın iktidarı ele geçirmesinin ve kız öğrencilerin üniversitelerde eğitim almasını yasaklayan kararın ardından, yükseköğrenim hedefi için yıllarca emek veren binlerce kadın öğrenci bir anda dersliklerde öğretmenlerinden ve kendileri için hayal ettikleri gelecekten mahrum bırakıldı. Bu karar yalnızca ülkenin bilimsel gelişim sürecini durdurmakla kalmadı; aynı zamanda kadınları toplumun dışına iterek onları aktif toplumsal katılımdan alıkoydu.

Bu koşullar altında, üniversitelerin kapatılmasıyla oluşan boşluğu en azından kısmen doldurabilecek alternatif eğitim modellerine duyulan ihtiyaç her zamankinden daha fazla hissedildi. Bu alternatiflerden biri, kadınlara özel çevrim içi üniversitelerin kurulması oldu. Bu yapı, Afganistanlı genç kadınlar için bir umut kaynağına dönüştü. Kadınlara yönelik online üniversiteler, üniversite kapılarının kapatıldığı bir dönemde eğitimin sürdürülmesini amaçlayan önemli bir girişim olarak öne çıktı. Bu eğitim modeli, kadınların evlerinden öğrenimlerine devam etmelerine olanak tanıyarak onları yalnızlık ve umutsuzluktan kurtarıyor.

‘Online dersler bir umut penceresi oldu’

Bu tür üniversitelerin önemi yalnızca bilgi aktarımıyla sınırlı değil; aynı zamanda kadınların özgüvenini, akademik kimliğini ve umudunu korumada hayati bir rol oynuyor. Taliban’ın kadın sesini “mahrem” olarak nitelediği ve kadınların kamusal alandaki faaliyetlerini erkekleri “saptırıcı” olarak gördüğü bir ortamda, çevrim içi ve gizli ev içi dersler Afgan toplumunda bir umut penceresi ve direniş biçimi olarak değerlendiriliyor.

Bu kapsamda, söz konusu üniversitenin öğrencilerinden Taravat Sirat ile görüştük. Taravat Sirat, online kadın üniversitesini tercih etme nedenini şöyle anlatıyor:

“Kadınlara yönelik online üniversiteyi seçmemin nedeni, Afganistan genelinde öğrencilere akademik ve hizmet alanında çok iyi bir şekilde online eğitim sunmasıdır. Akademik olarak ciddi bir yapıya sahipti. Deneyimli hocaları, güçlü bir liderlik ve yönetim kadrosu olması beni cezbetti. Bu nedenle üniversiteye girerek gazetecilik bölümünde eğitim almaya karar verdim. Bu üniversite, Kabil’deki üniversitelerle kıyaslanabilecek düzeyde kaliteli dersler ve hizmetler sunuyor.”

‘Farklı metodlar kullanılıyor’

Taravat Sirat, üniversitedeki eğitim yöntemlerine ilişkin ise şunları söylüyor:

“Eğitim yöntemi, hocaların farklı metotlarına göre değişiyor; ancak genel olarak dersler Google Meet üzerinden yapılıyor. Düzenli bir ders programı var ve her fakültenin yönetimi tarafından öğrencilere iletiliyor. Öğrenciler, fakültenin belirlediği kurallar çerçevesinde derslere zamanında katılıyor. Kendi aramızdaki iletişimi ise bazı uygulamalar üzerinden sağlıyoruz.”

Eğitimden memnun olduğunu belirten Taravat Sirat sözlerine şöyle devam ediyor:

“Mevcut koşullarda, Kabil ve diğer vilayetlerde kadınların karşı karşıya kaldığı sayısız kısıtlamaya rağmen, biz bu üniversite sayesinde daha kolay bir şekilde fakülteye erişim sağlıyoruz. Dünyanın önde gelen üniversitelerinde eğitim almış ve ders vermiş hocalardan öğreniyoruz. Deneyimlerinden faydalanıyoruz. Gazetecilik fakültemizdeki bazı hocalar aynı zamanda medyada aktif olarak çalışıyor ve bize ders veriyor.”

‘Kendinizi ve düşüncelerinizi sınırlamayın’

İki yıldır bu üniversitede eğitim gördüğünü ifade eden Taravat Sirat, şu anda öğrenim sürecinin ileri aşamasında olduğunu dile getiriyor.

Taravat Sirat’ın eğitimden mahrum bırakılan kadın ve kız çocuklarına mesajı ise şöyle:

“Eğitimden uzak bırakılan kadınlara mesajım şudur: Siyasetten bağımsız olarak, isteyen herkes başarabilir. Hiçbir otorite hedeflerinize ulaşmanızı engelleyemez. Gücünüz yettiği sürece çaba gösterin. Büyüklerin dediği gibi, istemek varsa başarmak da vardır. Kendinizi ve düşüncelerinizi sınırlamayın, adeta bir hapishaneye kapatmayın.”

Sonuç olarak, kadınlara yönelik online üniversitelerin kurulması, üniversitelerin zorla kapatılmasına verilmiş bir yanıt ve kadınların eğitimden dışlanmasına karşı bir direniş sembolüdür. Bu girişim, tüm baskı ve kısıtlamalara rağmen öğrenme arzusunun bastırılamayacağını ve Afgan kadınlarının eğitim haklarını korumak ve geleceklerini inşa etmek için yollar bulmaya devam ettiğini göstermektedir.