Haber Merkezi – İran’da son günlerde kadınlara yönelik kırbaç cezalarından gözaltılara, tedavi hakkının engellenmesinden Bahailere verilen hapis cezalarına kadar çok sayıda hak ihlali yaşandı. Aynı dönemde farklı cezaevlerinde en az 9 tutuklunun idam cezasının infaz edildiği bildirildi.

İki Kürt kadına kırbaç cezası

Qorve’den iki Kürt kadın Neda Dedejani ve Setayiş (Behnuş) Serabi hakkında verilen kırbaç cezaları uygulandı. Ocak 2026’daki ülke çapındaki protestolar sırasında gözaltına alınan iki kadın, kırbaç cezalarının infaz edilmesinin ardından Sine Merkez Cezaevi’ne sevk edildi.

Gözaltılar ve belirsizlik sürüyor

Son günlerde İran’ın farklı kentlerinde en az 20 yurttaş ve aktivistin gözaltına alındığı ya da durumlarına ilişkin belirsizliğin devam ettiği bildirildi.

Sivil toplum aktivisti Şirin Mesudi, 19 Ağustos’ta Mehabad’daki güzellik salonunda İstihbarat Bakanlığı güçleri tarafından herhangi bir yargı kararı gösterilmeden gözaltına alındı.

Maku’dan 33 yaşındaki Sara Reşidi Keçlanlu’dan ise yedi aydan uzun süredir haber alınamıyor. Sara Reşidi Keçlanlu, Ocak 2026’daki protestolar sırasında Kirmanşah’ta gözaltına alınmıştı. Yunus Yusufzehi de gözaltına alınmasının üzerinden altı aydan fazla süre geçmesine rağmen Erdekan Cezaevi’nde belirsizlik içinde tutuluyor.

Pîranşar’dan Loqman Seyide ve Muhammed Danişmaye (Muhammed Bîwefa) güvenlik güçleri tarafından gözaltına alınarak bilinmeyen bir yere götürüldü. Asmanabad’dan Emin Nasiri ise gözaltına alındığı sırada Devrim Muhafızları İstihbarat güçlerinin açtığı ateş sonucu yaralandı.

Azerbaycanlı aktivistler Siyamek Mirzayi, Asger Ekberzade ve Ali Wasiqi de 57 gündür Erdebil Cezaevi’nde durumlarına ilişkin belirsizlik içinde tutuluyor.

Şino ve Neqede’de ise Sedun Dastari, Rehman Azerxeş, Senan Ferasti, Selam (Şahin) Azeri ve Mewlud Rosta’nın da aralarında bulunduğu en az 5 Kürt yurttaş gözaltına alındı. Bu kişilerden 4’ünün halen gözaltında olduğu belirtildi.

Tutukluların tedavi hakkı engelleniyor

Şiraz’daki Adilabad Cezaevi’nde tutulan Bahai yurttaş Roya Sabit’in yaralanmasına ve sağlık durumunun kötüleşmesine rağmen sağlık hizmetlerine erişiminin ve tedavi izninin engellendiği bildirildi.

Yaşar Tebrizi de sağlık durumuna ilişkin taleplerinin karşılanmamasını protesto etmek amacıyla 10 gündür ilaç grevini sürdürüyor.

Öte yandan belgesel yönetmeni ve sinema kurgucusu Sepide Ebtehi, 24 Ağustos’ta adli kontrol şartıyla Qerçek Veramin Cezaevi’nden serbest bırakıldı. Oyuncu Ketayun Riyahi de Kültür ve Medya Savcılığına çağrıldığını açıkladı.

Üç Bahai ailenin evine baskın

24 Ağustos’ta 20’den fazla sivil giyimli güvenlik görevlisinin, mahkeme kararıyla İsfahan’da üç Bahai ailenin evine eş zamanlı baskın düzenlediği bildirildi. Evlerde yapılan aramalarda çok sayıda kişisel ve aileye ait eşyaya el konulurken, ailelere ait bir iş yeri de mühürlendi.

Sari Devrim Mahkemesi ayrıca Raquel Ataiyan, Keyumers Ekberi, Sohrab Leqayi, Zehra Golabiyan, Benefşe Esediyan Erebi, Fuad Leqayi, Anahita Kuşkbagi, Nesim Semimi, Hüseyin Fenaiyan, Emilia Fenaiyan, Melodi Semimi ve Soheyl Heqdust’un da aralarında bulunduğu 12 Bahai yurttaşa toplam 26 yıl 165 gün hapis ve 76 yıl sosyal haklardan mahrum bırakma cezası verdi.

En az 9 kişi idam edildi

Son günlerde İran’ın farklı cezaevlerinde idam cezalarının infazı da sürdü. 23 Ağustos’ta Kerec Merkez Cezaevi’nde bir kadın tutuklunun idam edildiği bildirildi.

38 yaşındaki ve bir çocuk babası Erdalan Sebzi Belxekanlu’nun idam cezası Maku Cezaevi’nde, Behram (Qehreman) Keşaverzi’nin cezası ise Şiraz’daki Adilabad Cezaevi’nde infaz edildi. Ocak 2026 protestolarında gözaltına alınan Mecid Ayine’nin de idam edildiği belirtildi.

Hamed İmami ve Muhammed Ali Keffaşi Semnan Merkez Cezaevi’nde, Nevid Muhammedpur Dehdeşt Merkez Cezaevi’nde, Murad Nure Dezful Cezaevi’nde, Kuhdeştli Kürt tutuklu Muhsin Zeruni ise İlam Merkez Cezaevi’nde idam edildi. Semnan’da idam edilen iki tutuklunun cezalarının ailelerine haber verilmeden infaz edildiği kaydedildi.

Kadınlara yönelik kırbaç cezaları, gözaltılar, tedavi hakkının engellenmesi ve idamların sürmesi, İran’daki hak ihlallerine ilişkin kaygıları artırırken, insan hakları savunucuları ulusal ve uluslararası kurumların ihlallerin durdurulması için etkili adımlar atmasını talep ediyor.