ŞEDE BEŞİR*

Şeffaflığın ve kadın örgütlerinin aktif katılımının olmadığı bir reform, gerçek bir iyileştirme (ıslahat) değildir. Asıl soru şudur: Reform taslağı neden hâlâ kadın örgütlerinin elinde değil? Eğer Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nin İçişleri Bakanlığı ve emniyet teşkilatında gerçekten bir reform yapma niyeti varsa ve bu değişiklikler işleyişi ile hizmetleri iyileştirmek amacıyla gerçekleştiriliyorsa; doğrudan Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele Müdürlüklerinin geleceğini ilgilendiren bu reform taslağının neden şimdiye dek kadın örgütleri ve sivil toplum kuruluşlarıyla (STK) paylaşılmadığını sormak zorundayız.

‘Reform taslağı neden gizleniyor?’

28 Ekim 2026 tarihinde; kadın örgütleri, İçişleri Bakanlığı Polis Reformu Yüksek Komitesi, Kadın İşleri ve Kalkınma Yüksek Konseyi, Aile İçi Şiddetle Mücadele Genel Müdürü ve ilgili müdürlüklerin katılımıyla ortak bir toplantı gerçekleştirildi. Bu toplantıda kadın örgütleri; yıllardır verilen hak ve özgürlük mücadelesinin kazanımlarının korunması, bu kapsamda Şiddetle Mücadele Müdürlüklerinin varlığının sürdürülerek güçlendirilmesi ve 2011 tarihli 8 Sayılı Aile İçi Şiddetle Mücadele Yasası’na bağlı kalınması taleplerini açıkça dile getirdi. Toplantının sonunda, reform taslağının ayrıntılı bir şekilde incelenmesi, değerlendirilmesi ve ardından yapılacak ortak bir görüşmede öneri ve eleştirilerin sunulması amacıyla örgütlere gönderilmesine karar verildi. Ancak taslak hâlâ elimize ulaşmış değil ve bekleyişimiz sürüyor.

Burada üzerinde durulması gereken nokta şudur: Eğer söz konusu reform, şiddetle mücadele müdürlüklerinin varlığına ve etkinliğine yönelik bir tehdit oluşturmuyorsa, taslağın resmi ve şeffaf bir biçimde örgütlerin önüne konulmasını engelleyen nedir? Amaç gerçekten hizmetleri iyileştirmek ve kurumları güçlendirmekse; yıllardır sahada şiddetle mücadele eden ve kadın haklarını savunan öznelerin bu süreçten dışlanmasının hiçbir gerekçesi olamaz. Bu örgütlerin en başından itibaren reform sürecinden ve uygulama mekanizmalarından haberdar edilmeleri gerekirdi. Reform; kadın örgütlerinin ve sivil toplumun ancak kararlar alındıktan sonra bilgilendirildiği, önceden hazırlanmış kararların kılıfı haline getirilmemelidir. Kadın örgütlerinin katılımı yalnızca formalite toplantılarla ve görüşlerinin dinlenmesiyle sınırlandırılamaz; nihai bir karar alınmadan önce taslağı inceleme, eleştirme ve somut öneriler sunma konusunda gerçek bir irade ve alana sahip olmaları şarttır.

Bizler reforma karşı değiliz; şeffaflıktan uzak, diyalogsuz ve konunun doğrudan muhatabı olan öznelerin katılımı olmadan yürütülen dayatmacı reform anlayışına karşıyız. Hizmetleri zayıflatacak, ihtisaslaşmış kurumların yetkilerini daraltacak veya kadın kazanımlarını tehlikeye atacak hiçbir düzenleme "yenilenme ve reform" adı altında kabul edilemez.

‘İhtisaslaşmış kurumlar sıradanlaştırılıyor’

Kadınların hâlâ katledilme, kendini yakma, fiziksel ve psikolojik şiddet ve binbir türlü baskı tehdidiyle karşı karşıya kaldığı bir süreçte; şiddet başvurularını alacak ve çözüme kavuşturacak özel, uzmanlaşmış ve güçlü bir kurumun varlığı hayati bir toplumsal ve hukuki zorunluluktur. Yapılacak bir reformla bu kurumların İçişleri Bakanlığı yapısı içinde sıradan bir birime indirgenmesi kabul edilemez.

Bu nedenle reform taslağının gecikmeksizin kadın örgütlerine ve sivil topluma ulaştırılması, tüm ayrıntılarının şeffaflıkla açıklanması ve nihai bir karar verilmeden önce örgütlerle ortak bir tartışma ve değerlendirme zemininin yaratılması konusunda ısrarcı olmamız büyük önem taşımaktadır.

‘Kadın kazanımları tasfiye edilemez’

Kadın örgütleri, özgürlük ve eşitlik savunucuları olarak Kürdistan’ın tüm kentlerinde kadın katliamlarına ve kadınların kendini yakma vakalarına karşı ülke çapında bir kampanya yürüttüğümüz bu günlerde; kadınların on yıllara yayılan mücadele kazanımlarını korumak ve güçlendirmek ertelenemez ve göz ardı edilemez acil bir görevdir. Tüm kadın örgütleri, kadın haklarını savunan, özgürlük ve eşitlik mücadelesine inanan tüm güç, çevre ve bireyler; hükümetin ve İçişleri Bakanlığı’nın "reform" adı altında kadınların on yıllık mücadele kazanımlarına dokunmaması ve kadın örgütlerini devre dışı bırakmaması gerektiği konusunda açık ve net bir duruş sergilemelidir.

Gerçek bir reform şeffaflıkla başlar, kesintisiz katılımla sürer ve haklar ile kazanımların korunmasıyla anlam kazanır. Kadınlar, kendi yaşam güvenliklerinin ve korunma mekanizmalarının kaderini belirleyecek kararlarda en son haberdar edilen taraf olmamalıdır.

*Kadın Hakları Aktivisti