‘Öğretmenlerin ifade özgürlüğü öğrencilerin düşünme becerilerini etkiliyor’
Suriyeli öğretmenlerin müfredat eleştirilerini kişisel hesaplarından paylaşmasını kısıtlayan genelgeler tartışma yarattı. Öğretmen Hibe Ebu Ras, bu kısıtlamaların öğrencilerin eleştirel düşünme becerilerini olumsuz etkileyeceği uyarısında bulundu.
ROCHELLE JUNİOR
Süveyda - Okul, bilincin gelişmesinde ve nesillerin kişiliklerinin şekillenmesinde önemli bir yere sahiptir. Öğretmenin rolü yalnızca bilgi aktarmak ve ders anlatmakla sınırlı değildir. Öğretmen aynı zamanda öğrencilerde eleştirel düşünceyi geliştirmek; onlara fikirlerini ifade etmeyi, düşüncelerini tartışmayı ve yanlışları düzeltmeyi öğretmekle sorumludur. Ancak kendi düşüncelerini özgürce ifade edemeyen bir öğretmenin bu değerleri öğrencilerine kazandırması da mümkün değildir.
Suriye’de eğitim genelgeleri yeni tartışmalara neden oldu
Bu konu, Suriye eğitim müdürlüklerine atfedilen bazı genelgelerin dolaşıma girmesiyle yeniden gündeme geldi. Söz konusu genelgelerle öğretmen ve okul müdürlerinin müfredat ve eğitimle ilgili görüş ve eleştirilerini kişisel hesapları üzerinden paylaşmaları yasaklanırken, kurallara uymayanlar hakkında idari soruşturma başlatılabileceği belirtildi. Talimatların, müfredatta yapılan değişikliklerin yol açtığı tartışmaların ardından gündeme geldiği görülüyor. Bu gelişme, öğretmenlerin görüşlerini ifade etme ve eğitim içeriğini eleştirme özgürlüğünün sınırlandırılması yönündeki kaygıları artırırken, söz konusu genelgelerin paylaşım düzenlemesinin ötesine geçerek mesleki eleştirileri de kısıtlayabileceğine ilişkin tartışmaları beraberinde getirdi.
Özgür düşünce için eğitimcilerin rolüne dikkat çekti
Fransızca öğretmeni ve hak savunucusu Hibe Ebu Ras, özgür düşünebilen ve kendisini ifade edebilen bilinçli bir neslin yetiştirilmesinde öğretmenin rolünün önemine dikkat çekti. Hibe Ebu Ras, “Öğretmenin kısıtlanması yalnızca kendisini etkilemiyor; düşünmeyi ve bilgileri tartışmayı öğretmenden öğrenen öğrencileri de doğrudan etkiliyor. Bu nedenle öğretmenin sesinin kısılması, öğrencilerin de düşünce ve ifade özgürlüğünü olumsuz etkiliyor. Suriye Anayasal Bildirgesi'nin görüş, ifade, medya, yayın ve basın özgürlüğünü güvence altına alan 13'üncü maddesi de bu hakları koruma altına alıyor. Sessiz kalmak yanlışları düzeltmiyor; aksine yanlışların birikmesine ve nesilden nesile aktarılmasına yol açıyor” dedi.
Öğretmenin görevinin ders kitaplarındaki bilgileri ezberletmekle sınırlı olmadığını kaydeden Hibe Ebu Ras, “Öğretmen, öğrencilerin bilinçlenmesine eşlik etmeli, öğrendiklerini anlamalarına, tartışmalarına ve analiz etmelerine yardımcı olmalı. Eğitim içeriğine ilişkin görüşlerimizi özgürce ifade edebilmeli, yanlış olduğunu düşündüğümüz bilgilere dikkat çekebilmeli ve eğitim sürecinin geliştirilmesine katkı sunacak önerilerimizi dile getirebilmeliyiz. Öğrencilerle doğrudan iletişim kurmamız ve sınıf içindeki deneyimimiz sayesinde, müfredat idari birimlerde hazırlanırken, gözden kaçabilecek sorunlara ilişkin pratik bilgiye sahibiz” şeklinde konuştu.
Hibe Ebu Ras, öğretmenlerin görüşlerini özgürce ifade etmesinin kargaşa yaratmak ya da eğitim çerçevesini göz ardı etmek anlamına gelmediğini söyleyerek, “Aksine bu özgürlük, eğitim kalitesini yükseltmek ve öğrencilerin yararına katkı sunmak amacıyla mesleki tartışma ve fikir alışverişine imkan tanır. Öğretmenlerin görüşlerini ifade etmelerinin kısıtlanması öğrencileri de doğrudan etkiler. Öğretmeninin kendi görüşlerini dile getiremediğini veya aktardığı bilgileri tartışamadığını gören bir öğrenciye eleştirel düşünmeyi ve özgürce tartışmayı öğretmek zorlaşır” sözlerine yer verdi.
Ezberci eğitim anlayışına eleştiriler
Bilgilerin tartışılmadan ve analiz edilmeden kelimesi kelimesine aktarılmasının, ezberci eğitim anlayışını güçlendirerek öğrencilerin bağımsız düşünme yeteneğini zayıflattığına dikkat çeken Hibe Ebu Ras, konuşmasına şöyle devam etti:
“Bu yaklaşım, eğitim sürecini bilgi edinme ve fikir oluşturma alanı olmaktan çıkarıp ezberleme ve tekrarlama sürecine dönüştürüyor. Eğitimle ilgili görüş ve eleştirilerin yalnızca resmi platformlarda paylaşılmasını öngören talimatlar, idari işleyişi düzenlemek ile öğretmenlerin ifade özgürlüğünü kısıtlamak arasındaki sınıra ilişkin tartışmaları beraberinde getiriyor. Bir öğretmen, ders kitabındaki bir bilginin yanlış olduğunu fark ederse veya bir dersin gözden geçirilmesi gerektiğini düşünürse bunu hangi yolla dile getirebilir? Mesleki bir görüşün ifade edilmesi ya da eğitim içeriğinin eleştirilmesi idari soruşturmaya gerekçe olabilir mi? Müfredatı eleştirmek düşmanca bir tutum ya da mesleki görevden uzaklaşmak olarak değerlendirilmemeli. Bu eleştiri, objektif gözlemlere ve öğrencilerin yararını gözetmeye dayanıyorsa öğretmenin mesleki sorumluluğunun bir parçasıdır.”
Eğitim bakanlığına çağrı
Hibe Ebu Ras, Eğitim Bakanlığına öğretmenlerle doğrudan iletişim kanalları açması, müfredat ve eğitim kararlarına ilişkin eleştiri ve önerilerini dinlemesi, görüşlerini bir ihlal ya da tehdit olarak görmek yerine dikkate alması çağrısında bulundu. Eğitimin geliştirilmesinin öğretmenlerin yalnızca talimatları uygulayan kişiler olmadığının, eğitim sürecinin değerlendirilmesi ve iyileştirilmesinde temel bir role sahip olduklarının kabul edilmesiyle mümkün olacağını dile getiren Hibe Ebu Ras, düşünebilen ve kendisini ifade edebilen bir nesil yetiştirmenin soru sormaya, tartışmaya ve farklı düşüncelere alan açan bir eğitim ortamını gerektirdiğini vurguladı.