Çocuklar Türkiye’de hayatta kalma mücadelesi veriyor
Türkiye’de çocuklar yoksulluk, açlık, şiddet, cinsel saldırı ve emek sömürüsü kıskacında yaşam mücadelesi veriyor. Veriler, çocukların korunması gereken her alanda hak ihlalleriyle karşı karşıya kaldığını ortaya koyuyor.
SERPİL SAVUMLU
Haber Merkezi- Türkiye’de çocukların karşı karşıya olduğu sorunlar, yoksulluktan şiddete, hak ihlallerinden sömürüye uzanan çok katmanlı bir tablo ortaya koyuyor. Çocuklar, temel haklarına erişimde büyüyen eşitsizliklerle mücadele ediyor. Eğitim, sağlık, barınma ve güvenlik alanlarındaki eksiklikler, çocukların yaşam koşullarını ağırlaştırırken çocuk işçiliği, erken yaşta evlilik, cinsel saldırı, katliamlar ve adalet mekanizmalarındaki yetersizlikler de bu sorunları derinleştiriyor. Cezasızlık ise çocukların maruz kaldığı ihlaller karşısında koruma mekanizmalarının etkinliğini tartışmalı hale getiriyor.
Uluslararası sözleşmelerle çocuk hakları güvence altına alınmış olsa da uygulamadaki eksiklikler, çocukların korunmasında ciddi sorunların sürdüğünü gösteriyor. Suça sürüklenen çocuklara yönelik uygulamalar, kayıp vakaları ve şiddet olayları, sorunun münferit değil, yapısal bir boyut taşıdığına işaret ediyor. Bu gerçeklik, milyonlarca çocuğun eşit, özgür ve güvenli koşullarda değil; yoksulluk, güvencesizlik ve ihmal altında yaşadığını ortaya koyuyor.
Okullar ve çevreleri şiddet olaylarının merkezi oldu
Ülkede çocukların gelecekleri bir bir ellerinden alınıyor. Çocuklara dair yapılan düzenlemeler onların geleceklerinden çok haklarını kısıtlayan bir hali ve şiddeti yeniden üretiyor. Diyanet ile iş birliği içinde yapılan düzenlemelerde eğitim alanı neredeyse bilimden uzaklaştırıldı. Düzenlemelerle yeni bir toplum mühendisliğinin kapıları aralanırken rehber öğretmenlerin yerini din görevlileri aldı. Bununla kalınmadı, en eski tarihlerden bu yana birer asimilasyon kalesi olarak kullanılan okullarda ‘Tek vatan, tek millet, tek bayrak’ söylemi ve ideolojisi ile çocuklara şekil verilmeye çalışıldı. Bu yıl en çok konuşulan konulardan biri okullarda yaşanan şiddet olayları oldu. Saldırılar sadece okul binalarında yaşanmadı, okul çevresinde yaşanan şiddet, öğrenci ve öğretmenlerin hedef alınması, silahlı olaylar ve okul güvenliğini tehdit eden vakalar şeklinde kayıt altına alındı.
Öğretmenler ve öğrenciler yaşamını yitirdi
Basında yer alan haberlere göre 2026 yılında okul, öğrenci ve öğretmenlere yönelik en az 11 ayrı olay yaşandı. Yıl içinde yaşanan silahlı ve bıçaklı saldırılar, okul güvenliğinin yalnızca fiziki önlemlerle ele alınamayacağını gösterdi. Öğrencilerin silahlarla okullara girebildiği, şiddetin ölüm ve yaralanmalarla sonuçlandığı olaylar, çocukların korunmasına yönelik mekanizmaların yetersizliğini ortaya koyarken, okul içindeki ve çevresindeki şiddetin önlenmesi için kapsamlı politikaların gerekliliğine işaret etti.
Öğretmenlerin ve öğrencilerin yaşamını yitirdiği, çok sayıda çocuğun yaralandığı saldırılar; şiddetin çocukların gündelik yaşamının bir parçası haline gelme tehlikesini de gözler önüne serdi. Bu olayların en dikkat çekici olanları Urfa ve Maraş’ta art arda yaşananlardı. Urfa’da Ahmet Koyuncu Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi’ne eski öğrenci tarafından silahlı saldırı düzenlendi. 10 öğrenci, 4 öğretmen, 1 polis ve 1 kantin çalışanı olmak üzere 16 kişi yaralandı. Saldırgan, polis müdahalesi sırasında yaşamını yitirdi. Maraş’ta Ayser Çalık Ortaokulu’nda 14 yaşındaki öğrenci silahla iki sınıfa ateş açtı. 1 öğretmen ve 8 öğrenci yaşamını yitirdi; 13 kişi yaralandı. Saldırgan da olay sırasında hayatını kaybetti.
Çocuklara yönelik istatistikler
Adalet Bakanlığı’nın yayımladığı 2025 yılı Adalet İstatistikleri, tecavüz ve cinsel taciz suçlarında cezasızlığın sürdüğünü bir kez daha gösterdi. 2025 yılında çocuğun ‘cinsel istismarı’ şeklinde tanımlanan suçtan 30 bin 591 faile 33 bin 407 yeni soruşturma dosyası açıldı. 2025 yılında savcılıklarda sonuçlandırılan 35 bin 60 çocukların ‘cinsel istismarı’ dosyasının 12 bin 582’sinde 15 bin 272 fail hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verildi. Dosyaların yüzde 35’i mahkemeye bile sevk edilmeden kapandı. 12 bin 314 dosyada 13 bin 760 kişi hakkında kamu davası açıldı. Faillerin yüzde 45’i beraat etti.
Adalet Bakanlığı'nın 2026 yılında TBMM Okul Saldırılarının Nedenlerini ve Dijital Riskleri Araştırma Komisyonu'nda paylaştığı verilere göre, 12-15 yaş grubundaki çocuklar hakkında yürütülen soruşturmalarda en sık karşılaşılan suç kasten yaralama olurken, bunu hakaret, hırsızlık, tehdit ve mala zarar verme suçları izledi. 15-18 yaş grubunda ise ilk sırada yine kasten yaralama yer alırken, sıralamada hakaret, tehdit, kullanmak için uyuşturucu bulundurma ve hırsızlık öne çıktı.
184 çocuk cinsel saldırıların hedefi oldu
Adalet Bakanlığı'nın 15 Ağustos 2026 tarihli açıklamasına göre, adli görüşme odalarında yıl içinde 15 bin 639 ifade ve beyan alındı. Bakanlığın 2026 yılına ilişkin bu açıklamalarında çocukların mağdur olduğu cinsel istismar ve şiddet suçlarının toplam sayısına dair kapsamlı bir istatistik paylaşılmadı.

Basına yansıyan haberlerden derlenen haberlere göre Türkiye ve Kürdistan kentlerinde 2026’nın Ocak ayından bu yana 184 çocuk erkekler tarafından ‘cinsel istismara’ maruz kaldı. Çocuklar evlerinde, kamu alanlarında ya da güvenli denilen yerlerde en yakınları tarafından katledildi. Yine Ocak ayından bu yana en az 17 çocuk erkekler tarafından katledildi.
Çocuklar doğum yaptı
Türkiye’de her 5 kadından 1’i çocuk yaşta evlendiriliyor. Her 3 kadından 1’i çocuk yaşta anne oluyor. Cinsel saldırı olaylarına ‘nikah’ adı altında resmiyet kazandırılmaya çalışılırken TÜİK’in evlenme İstatistiklerine göre 16-17 yaş grubunda olan kız çocuklarının resmi evlenmelerinin toplam resmi evlenmeler içindeki oranı 2025 yılında yüzde 1,5. TÜİK'in bu istatistikleri yalnızca resmi evlilikleri kapsıyor. Dini nikahla gerçekleştirilen, resmi kayıtlara geçmeyen çocuk evlilikleri bu rakamlara dahil değil. Bu nedenle gerçek çocuk yaşta evlilik sayısının daha yüksek olduğu tahmin ediliyor.
Öte yandan 2025 yılında ülkede 15 yaşından küçük kız çocuklarının 116'sı doğum yaptı. 15-17 yaş grubunda ise 5 bin 240 doğum gerçekleşti. Son 24 yılda ise toplam 590 bin 317 18 yaş altı doğum yaşandı. Bu doğumların 21 bin 487’sinin 15 yaş altı olduğu tespit edildi. Binlerce çocuğun anne olması, çocuk yaşta evlilik, cinsel saldırı ve çocukların korunmasına ilişkin politikaların yetersizliğini tartışmaya açan önemli bir veri olarak öne çıktı.
Çalışmaya zorlanan çocuklar
Öte yandan çocuklar sömürü çarkının içinde ezilmeye devam etti. Özellikle Mesleki Eğitim Merkezleri'ndeki (MESEM) çocuklar sömürüldü, istismar ve şiddete maruz kaldı.
TÜİK 2023 verilerine göre 15-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 4.4’ü yani 600 binden fazla çocuk, çalışma hayatında. 2024 verileri 400 bin çocuğun daha çalışma yaşamına dahil olduğunu gösteriyor. Üstelik bu çocuklar kayıt dışı ve güvencesiz çalıştırılıyor.
Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin, MESEM’de 2025 ve 2026 yıllarında yaşanan iş kazalarında 37 öğrencinin hayatını kaybettiğini açıkladı. MESEM'in yasal altyapısı 2016 yılında, teorik eğitim ile mesleki eğitimi birleştirmek amacıyla oluşturuldu. Program kapsamında 14 ila 18 yaş arasındaki gençler haftada bir gün okulda teorik eğitim alırken, dört ila beş gün bir işletmede çalışıyor.
İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisi'nin 10 Kasım 2026'da yayımladığı son rapora göre, 2026 yılının ilk 10 ayında en az 75 çocuk işçi olarak çalıştırılırken hayatını kaybetti.
Çocuk yoksulluğu
Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü’nün (OECD) 2026 yılında yayımladığı çocuk politikalarına ilişkin rapor, Türkiye'nin çocuk yoksulluğunun yüksek olduğu ülkeler arasında yer aldığını ortaya koyuyor. OECD ülkelerinde çocukların yüzde 12,5'i gelir yoksulluğu içinde yaşarken Türkiye; Şili, Meksika, İspanya, Birleşik Krallık ve ABD ile birlikte çocuk yoksulluğunun yüksek olduğu ülkeler arasında sıralanıyor. Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı'nın OECD ve Eurostat verilerinden yararlanarak hazırladığı araştırmaya göre, Türkiye'de çocukların yüzde 37,6'sı yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında bulunurken AB-27 ortalaması yüzde 24,3'te kaldı. Türkiye'de çocukların yüzde 23'ünün maddi imkansızlıklar nedeniyle okul gezilerine ve etkinliklerine katılamaması da ekonomik yoksunluğun çocukların eğitim ve sosyal yaşamına yansımasını ortaya koyuyor.
Her beş çocuktan biri aç

Veriler her 3 çocuktan birinin okula aç gittiğini gösteriyor. Türkiye'de “şiddetli yoksulluk” içinde yaşayan en az 6.5 milyon çocuk bulunduğu ön görülüyor. Bu tabloda her 5 çocuktan birinin yeterli beslenemediğini gösteriyor. Son yedi yılda çocuk yoksulluğu son 7 yılda yüzde 40 artarken 25 milyon kişi yoksulluk riski altında ve 171 bin çocuk ailesinin yanında en temel ihtiyaçlarını karşılayamıyor.
Haklar sistematik bir şekilde ihlal ediliyor
Türkiye’de milyonlarca çocuk yoksulluk, açlık ve eğitimde eşitsizlikle mücadele ederken binlercesi cinsel istismar, çocuk yaşta evlilik, şiddet ve emek sömürüsüne maruz kalıyor. Okullarda artan saldırılar, MESEM kapsamında yaşanan çocuk işçi ölümleri ve çocukların adalet mekanizmalarına erişimindeki sorunlar, koruma politikalarının yetersizliğini ortaya koyuyor. Veriler, çocukların güvenli, özgür ve eşit bir yaşam hakkının sistematik biçimde ihlal edildiğini gösteriyor.