Haber Merkezi- İran’da Son günlerde internet erişimi ve iletişim altyapısında yaşanan uzun süreli kesintiler, hem ekonomik hem de toplumsal açıdan ciddi sonuçlar doğurmaya devam ediyor. Uluslararası izleme kuruluşlarının verileri ve yerel raporlar, bu durumun yalnızca teknik bir sorun olmanın ötesine geçerek geniş çaplı bir etki alanı oluşturduğunu ortaya koyuyor.

İnternet izleme grubu NetBlocks, ülkedeki kesintinin bin 128 saattir devam ettiğini ve kapsamı ile şiddeti bakımından iletişim altyapısına sahip ülkeler arasında “eşi benzeri görülmemiş” olarak değerlendirildiğini açıkladı. NetBlocks’a göre bu kesinti şimdiye kadar yaklaşık 1,8 milyar dolarlık ekonomik kayba yol açtı ve bunun yanında vatandaşların insan hakları açısından da önemli sonuçlar doğurdu.

Talep ve maliyet arttı

Aynı zamanda İran içinden gelen raporlar, gayriresmi piyasaların genişlediğini ve iletişim maliyetlerinin ciddi şekilde arttığını gösteriyor. Bu raporlara göre, internet kesintisi döneminde VPN’lerin karaborsasındaki işlem hacmi yaklaşık 20 trilyon tümen seviyesine ulaştı; bu da kısıtlamalar altında özgür internete yönelik yüksek talebi ortaya koyuyor.

Öte yandan uluslararası iletişim maliyetleri de belirgin şekilde arttı. Yayınlanan verilere göre, bazı yurtdışı görüşme paketlerinin fiyatı öyle bir seviyeye ulaştı ki yarım saatlik bir konuşma 1 milyon tümen’e kadar çıkabiliyor. Ayrıca dakika başına ücret, gidilen ülkeye ve paket türüne bağlı olarak yaklaşık 1500 ile 36 bin tümen arasında değişiyor ve paketlerin bitmesi ya da standart tarifeye geçilmesi durumunda bu maliyetler aniden yükseliyor.

Ekonomi çöküyor

Bu artışlar, son yıllardaki göç dalgaları nedeniyle çok sayıda İranlı ailenin uluslararası iletişime bağımlı olduğu bir dönemde gerçekleşiyor. Tahminlere göre, 2020 yılında yaklaşık 4 milyon 37 bin olarak açıklanan yurt dışındaki İranlı nüfusunun 2025’e kadar yaklaşık 4.5 milyona ulaştığı belirtiliyor; bu durum iletişim maliyetleri ve erişimi konusunda toplumsal hassasiyeti artırıyor.

Kimi tahminler, uluslararası internetin kesilmesinin İran ekonomisine günlük yaklaşık 5 trilyon tümen zarar verdiğini gösteriyor. Bu rakam, kısıtlamaların devam etmesi halinde işletmeler ve vatandaşların geçim kaynakları üzerinde uzun vadeli etkiler yaratabileceğine işaret ediyor.