Haber Merkezi – Afganistan genelinde binlerce kız çocuğu hâlâ kapalı okul kapıları önünde sınıflara dönebilecekleri günü beklerken, eğitimden mahrum bırakılmaları 1661’inci gününe girdi ve dünyanın en uzun süreli eğitim krizlerinden birine dönüştü. Taliban’ın altıncı sınıf üzerindeki kız çocuklarının eğitimine ilişkin sessizliği sürerken, Afganistan Hakları İzleme Örgütü 8 Nisan’da yayımladığı açıklamada bu durumu siyasi irade eksikliği ve etkili uluslararası baskının yetersizliğiyle ilişkilendirerek eğitim kurumlarının derhal açılması çağrısında bulundu.

‘Eğitimde kara günler’

Kuruluş, mevcut durumu “eğitimin kara günleri” olarak nitelendirerek kız çocuklarının sistematik biçimde eğitimden mahrum bırakılmasının giderek normalleştiği ve sessizlik ortamında toplumun kalıcı bir gerçeğine dönüştüğü uyarısında bulundu. Açıklamada, geçen her gün milyonlarca kız çocuğunun bağımsız bir gelecek kurma hakkından daha fazla uzaklaştığı vurgulandı.

‘Sessiz kalmayın’

Afganistan Hakları İzleme Örgütü, bu durumdan yalnızca Taliban’ı değil uluslararası toplumu ve insan haklarını savunduğunu belirten kurumları da sorumlu tuttu. Açıklamada, “Bir gün daha geçti, Afganistan’ın kızları kapalı okul kapılarının ardında kaldı; hayalleri askıda. Sessiz kalmayın, bu sessizlik adaletsizliğin sürmesine yardım ediyor” ifadelerine yer verildi.

Eleştiriler, Afganistan’ın soğuk bölgelerinde beşinci eğitim yılının da kız öğrenciler olmadan başlamasıyla artarken, bu durumun artık geçici bir karar olmaktan çıkıp yönetim yapısının parçası haline geldiği ve derin eğitim ile toplumsal eşitsizlikleri kalıcılaştırdığı belirtildi.

Yasak yıllardır sürüyor

Taliban, Ağustos 2021’de yeniden iktidara geldikten sonra kız çocuklarının eğitimini “ikinci bir emre kadar” durdurmuş ve bunun geçici olduğunu savunmuştu. Ancak 1661 gün geçmesine rağmen bu karar kaldırılmadı. Aksine, kadınlara yönelik kısıtlamaların çalışma, eğitim ve kamusal hayata katılım alanlarını da kapsayacak şekilde genişlediği ifade edildi.

Raporlara göre Afganistan’daki kadınlar ve kız çocukları en geniş kapsamlı yapısal mahrumiyetlerden biriyle karşı karşıya. Uzmanlar, bu durumun uzun vadede okuryazarlık oranlarının düşmesi, ekonomik fırsatların daralması ve toplumsal bağımlılığın artması gibi sonuçlar doğuracağını belirtiyor.

Aileler eğitimi destekliyor

Birleşmiş Milletler Kadın Birimi’nin verilerine göre Afganistan vatandaşlarının yüzde 90’ından fazlası kızların eğitimini destekliyor. Bu oran, Taliban yetkililerinin toplumda kızların eğitimine karşı yaygın bir muhalefet bulunduğu yönündeki iddialarını da tartışmalı hale getiriyor.

Eğitim ve insan hakları uzmanları, kız çocuklarının eğitimden mahrum bırakılmasının temel bir insan hakkı ihlali olduğunu ve bu politikanın yoksulluk ile eşitsizlik döngüsünü derinleştirdiğini vurguluyor. Uzmanlara göre uluslararası sessizlik ve etkili adımların atılmaması, krizi daha da ağırlaştırarak Afganistan’ı daha fazla izolasyon ve yapısal gerileme sürecine sürüklüyor.