Haber Merkezi - Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Ofisi, yaptığı incelemeler sonucunda Afganistan’daki duruma ilişkin son derece endişe verici bir rapor yayımladı. Raporda, özellikle Taliban’ın fiili yönetimi altında sivillerin, başta kadınlar olmak üzere, yaşam koşullarının ciddi biçimde kötüleştiği vurgulandı. Ağustos 2025 ile Ocak 2026 dönemini kapsayan rapor, Cenevre’de düzenlenen İnsan Hakları Konseyi toplantısında sunuldu.

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, 2021’den bu yana iktidarda olan yönetimin çıkardığı kararların özellikle kadınlar üzerinde “yıkıcı etkiler” yarattığını belirtti.

Kadınlara ciddi kısıtlamalar

Rapora göre kadınlar kamusal yaşamdan büyük ölçüde dışlandı. Altıncı sınıf sonrası eğitimin yasaklanması, yükseköğretime erişimin engellenmesi, çalışma hayatına ve kamusal alanlara katılımın ciddi şekilde kısıtlanması bu uygulamalar arasında yer alıyor. Taliban’ın Ağustos 2021’de iktidarı ele geçirmesinden bu yana evde kalmaya zorlanan kadın kamu çalışanlarına ödenen düşük maaşların da Ocak 2026 itibarıyla tamamen kesildiği ve fiilen işten çıkarıldıkları bildirildi.

Toplumsal cinsiyet çalışmaları yasaklandı

Raporda ayrıca ifade özgürlüğü ve bilgiye erişim alanında yeni kısıtlamalara dikkat çekildi. Kadınlar tarafından yazılmış kitapların, konusu ya da yazarı fark etmeksizin bazı eyaletlerdeki kitapçı ve kütüphanelerden kaldırıldığı; insan hakları ve toplumsal cinsiyet çalışmalarının ise açıkça yasaklandığı belirtildi. Bu uygulamaların şeffaflıktan uzak, yasal süreç işletilmeden ve herhangi bir telafi mekanizması olmadan hayata geçirildiği ifade edildi.

İnfazlar ve işkence sürüyor

Raporda, kamuya açık infazlar ve kırbaçlama gibi cezaların sürdüğü, 2021’den bu yana en az 12 kişinin alenen idam edildiği bilgisi de yer aldı. Medya üzerindeki baskıların devam ettiği, gazetecilerin keyfi gözaltılar ve kısıtlamalarla karşı karşıya kaldığı vurgulandı.

Ayrıca Afganistan’da yaklaşık 21,9 milyon insanın insani yardıma ihtiyaç duyduğu; kuraklık, uluslararası yardımların azalması ve göçmenlerin kitlesel geri dönüşüyle durumun daha da ağırlaştığı belirtildi.

Volker Türk, mevcut durumu “Afganistan insan hakları mezarlığına dönüştü” sözleriyle özetledi. Birleşmiş Milletler, yönetimdeki yetkililere ayrımcı uygulamaları kaldırma, kadınların eğitim ve çalışma hakkını yeniden tanıma ve idam cezalarını durdurma çağrısında bulundu.