NAZİHA BOUSSAİD

Tunus – “Yerel gıda ürünlerinin geliştirilmesi” başlıklı ulusal toplantı, 25 Mart Çarşamba günü Tunus’un başkentinde başladı ve üç gün sürecek. Toplantının amacı, Tunus’un altı kentinde gıda mirasını koruyan kadın çiftçilerin ürünlerine destek yollarını ele almak.

Program, “Tarım ürünlerinin işlenmesi alanında faaliyet gösteren kadın çiftçiler için ekonomik ve çevresel hizmetlerin yapılandırılması” (PSSEETAT) başlıklı proje kapsamında düzenleniyor. Proje, bu ürünlerin değerini artırmayı ve üretim zincirlerini geliştirmeyi hedefliyor.

Toplantıya devlet kurumları temsilcileri, mesleki örgütler, uzmanlar, kadın çiftçiler ve bu alanda faaliyet gösteren kadın grupları katılıyor. Katılımcılar Cendube, Bace, Siliana, Kayrevan, Mehdiye ve Kasrin kentlerinden geliyor.

Toplantının ana odağı, bu ürünlerin sürdürülebilir ekonomik kalkınma için önemli bir itici güç olduğunu ortaya koymak. Ayrıca kırsal toplulukların iklim değişikliğine uyum kapasitesini artırmadaki rolü ve biyolojik çeşitliliğin korunmasına katkıları da ele alınıyor.

Uzman panelleri, atölyeler ve deneyim paylaşımı oturumlarında pazara erişim, yerel ürünlerin modern pazarlama yöntemleri ve geleneksel bilginin değerlenmesi gibi konular tartışılıyor. Proje yöneticisi İlham Mesudi, “Bu toplantı, Tunus’taki beş mesleki kurum ile Cezayir ve Fas’taki iki kurumda tarımsal ürünlerin değer zinciri üzerine yapılan bir çalışmanın ardından düzenlendi. Bu çalışma, zorlukları, güçlü yönleri ve geliştirilebilecek alanları belirlememize yardımcı oldu” dedi.

Başarı hikayesi

Bu projeye katılan kadın çiftçiler, tarımsal ürünlerin işlenmesi ve katma değer kazandırılması konusunda başarılı deneyimler elde etti. Kayrevan kentinin Menzel Mehiri bölgesinde bulunan “Et-Tahaddi” Tarımsal Hizmetler Kooperatifi Başkanı Necva el-Fedavi, “Bu kooperatif 2013 yılında kuruldu ve bugün Menzel Mehiri ve Nasrallah bölgelerinden 164 küçük ölçekli kadın çiftçiyi bünyesinde barındırıyor. Amacımız yerel ürünlerin değerini artırmak ve kadınlar için gelir fırsatları yaratmak” dedi.

Kooperatif adını “yoksulluk ve marjinalleşmeyle mücadeleyi” simgelemek için seçtiklerini belirten Necva el-Fedavi, bunun kırsal alandaki kadınların karşılaştığı zorluklara karşı durma iradesini ifade ettiğini söyledi. Kooperatifin faaliyetlerinin başlangıçta yerel biberden harissa üretimiyle başladığını, daha sonra buğday ve arpanın işlenerek gıda stoklarının hazırlanması ile domates kurutma çalışmalarına genişletildiğini aktaran Necva el-Fedavi, “Şu anda kadınlara sebze hazırlama ve salamura yöntemleri konusunda da eğitim veriyoruz” diye konuştu.

Kooperatifin hedefleri arasında ürün çeşitliliğinin artırılması, kadınların ekonomik olarak güçlendirilmesi, toplumsal konumlarının güçlendirilmesi ve hakları ile sorumluluklarına dair farkındalıklarının artırılması yer alıyor. Necva el-Fedavi ayrıca birçok kırsal kadının zor koşullarda, düşük ücretle ve sosyal güvenceden yoksun biçimde çalıştığını, güvenli ulaşım imkânlarının bulunmamasının da onları sık sık risk ve kazalarla karşı karşıya bıraktığını vurguladı.

Kadın çiftçilerin ülke genelinde benzer sorunlarla karşı karşıya olduğunu belirten Necva el-Fedavi, “Kadınların güçlenmesine, hakları konusunda bilinçlenmesine ve iklim değişikliği ile toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda eğitim almalarına katkı sunan bu tür projeleri memnuniyetle karşılıyoruz. Kadınlar baskılardan kurtulmalı ve karar verici konuma ulaşmalıdır” dedi.

Necva el-Fedavi sözlerini şöyle sürdürdü: “Birçok kadın tarım işçiliğinden girişimciliğe geçti; kendi ürünlerini üretiyor, fuarlara katılıyor, deneyimlerini paylaşıyor, uygun paketleme yöntemleri kullanıyor ve hatta uluslararası pazarlara açılıyor. Bu nedenle daha fazla kadının eğitim ve destek programlarından yararlanması için onları projeye dahil etmeye çalışıyoruz. Çünkü bu proje, sosyal ve dayanışma ekonomisi çerçevesinde, çevre ve sağlık odaklı bir yaklaşımla yürütülüyor.”

Genetik kaynakların değerlendirilmesi

Kadın çiftçiler, farklı tarımsal ürünlerin genetik kaynaklarının korunmasında önemli bir rol oynuyor. Bu çerçevede Ulusal Gen Bankası araştırmacısı Huda Şenavi Korda, bu kaynakların korunması ve daha etkin değerlendirilmesi için çalışmalar yürütüldüğünü belirtti. Huda Şenavi Korda, “Bu banka, çeşitli yöntemler kullanarak bu genetik kaynakları koruyor, güçlendiriyor ve onları değer zincirlerine dahil ederek çoğaltıyor” dedi.

Huda Şenavi Korda ayrıca, proje kapsamında özellikle buğday ile tıbbi ve aromatik bitkiler alanında kadın çiftçilere yönelik çok sayıda eğitim verildiğini ifade etti. En fazla ilgi gören ürünlerin bu alanlarda yoğunlaştığını belirten Huda Şenavi Korda, bu çalışmaların amacının genetik kaynakların korunmasına katkı sağlamak, aile tarımını desteklemek ve ülke genelindeki küçük ölçekli çiftçileri güçlendirmek olduğunu vurguladı.