Haber Merkezi- Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı'nda petrol tankerleri ile petrol tesislerine yönelik askeri saldırıların ardından yaşanan petrol sızıntıları, bölgeyi ciddi bir çevre felaketiyle karşı karşıya bıraktı. The Guardian gazetesinin yayımladığı haberde, uydu görüntüleri, çevre kuruluşlarının değerlendirmeleri ve denizcilik uzmanlarının açıklamalarına dayanılarak yüzlerce petrol sızıntısının deniz ekosistemini tehdit ettiği belirtildi.

Habere göre Greenpeace, savaşın 28 Şubat'ta başlamasından bu yana Basra Körfezi, Hürmüz Boğazı ve Umman Denizi'nde 500'den fazla petrol sızıntısı tespit etti. Bu sızıntılar arasında gemilere yönelik saldırılarla bağlantılı büyük çaplı kirliliklerin yanı sıra saldırıların gerçekleştiği dönemlerde gözlemlenen ancak kaynağı kesin olarak doğrulanamayan petrol lekeleri de bulunuyor.

Greenpeace'in çevresel afetlere müdahale uzmanı Nina Noel, günlük olarak kaydedilen petrol lekelerinin toplam kapladığı alanın yaklaşık 20 bin kilometrekareye ulaştığını belirtti. Bu alanın yaklaşık Galler'in yüzölçümüne eşit olduğu ifade edildi. Greenpeace ayrıca çatışmaların başlangıcından bu yana petrol tankerlerine yönelik 133'ten fazla saldırı gerçekleştiğini bildirdi.

Petrol sızıntıları kıyı şeritlerine yayılıyor

Bölgede kaydedilen en büyük kirliliklerden biri, Ekim ayında Birleşik Arap Emirlikleri kıyıları yakınlarında bulunan dev petrol tankeri Jam No. 2'ye yönelik saldırının ardından meydana geldi. Saldırı sonrasında 35 kilometreden uzun bir petrol tabakası oluştu. 19 Ekim tarihli uydu görüntüleri, kirliliğin Ümmü'l-Kayveyn kıyılarına doğru yayıldığını ortaya koydu.

Diğer vakalarda ise Umman kıyıları, Kiş Adası, Şidvar Adası, mangrov ormanları ve Minab Nehri Deltası yakınlarında petrol lekeleri tespit edildi.

Petrol kirliliği, mercan resifleri, mangrov ormanları ve deniz çayırı yatakları gibi hassas ekosistemleri tehdit ediyor. Bu yaşam alanları yunuslar, deniz kaplumbağaları, kuşlar ve çok sayıda balık türünün varlığını sürdürebilmesi açısından hayati önem taşıyor.

Kirliliğin etkileri onlarca yıl sürebilir

Çevre uzmanları, petrol sızıntılarının yol açtığı zararın yalnızca su yüzeyinde görülen petrol tabakalarıyla sınırlı olmadığına dikkat çekiyor. Petrolün kıyı tortularında ve mangrov ağaçlarının köklerinde uzun süre kalabildiği, denizlerdeki besin zincirini bozduğu ve yumurtlamak için kıyılara bağımlı türlerin üremesini tehlikeye attığı belirtiliyor. Kuşların tüylerine bulaşan petrolün ise yüzme ve besin bulma yeteneklerini olumsuz etkilediği kaydediliyor.

Basra Körfezi üzerine 30 yılı aşkın süredir araştırmalar yürüten ABD'deki Nova Southeastern Üniversitesi Deniz Biyoloğu Bernhard Riegl, yüksek su sıcaklığı, Körfez'in sığ yapısı ve petrol kirliliğinin birleşmesinin bölge ekosisteminde kalıcı hasarlara yol açabileceği uyarısında bulundu.

Bernhard Riegl, özellikle petrolün tortularda kalması ve sızıntıların tekrarlanması halinde mangrov ormanları ile mercan resiflerinin kendilerini yenilemesinin onlarca yıl sürebileceğini ifade etti.

Sahada inceleme yapmak zorlaşıyor

The Guardian'ın haberinde, çevresel zararın boyutlarını kesin olarak belirlemenin önünde ciddi engeller bulunduğuna da dikkat çekildi. Deniz ablukası ve savaş koşulları, kirliliğin incelenmesi ve numune alınması için sahada çalışma yürütülmesini zorlaştırıyor. Bu nedenle uydu görüntüleri ve uzman değerlendirmeleri krizin yalnızca bir bölümünü ortaya koyabiliyor. Gerçek hasarın belirlenebilmesi için kapsamlı saha araştırmalarına ihtiyaç duyuluyor.

Haberde tüm saldırıların sorumluluğunun aynı şekilde belirlenemediği de vurgulandı. Greenpeace ve bazı kaynaklar saldırıların büyük bölümünden İran Devrim Muhafızları Ordusu'nu sorumlu tutarken, ABD güçlerinin de askeri operasyonlar sırasında petrol tankerlerini ve gemileri hedef aldığı belirtildi.

Ayrıca Wall Street Journal'ın, Birleşik Arap Emirlikleri Hava Kuvvetleri'nin Lavan Adası'ndaki petrol depolama tanklarına yönelik saldırısının ardından büyük çaplı bir petrol sızıntısı yaşandığına ilişkin haberine de yer verildi.

Kirlilik balıkçıların geçim kaynaklarını da tehdit ediyor

Bölgede daha önce yaşanan savaşlar da petrol kirliliğinin etkilerinin uzun yıllar devam edebildiğini gösteriyor. The Guardian'ın atıfta bulunduğu araştırmalarda, 1980'li yıllarda meydana gelen büyük petrol sızıntılarından yıllar sonra bile Katar ve Suudi Arabistan kıyılarındaki tortularda petrol kalıntılarına rastlandığı belirtiliyor.

Uzmanlar, petrol sızıntılarının sürmesi ve temizleme çalışmalarının güçlüğü nedeniyle doğal yaşam alanlarının yanı sıra geçimini balıkçılıkla sağlayan kıyı topluluklarının da tehdit altında olduğu uyarısında bulunuyor. Savaşın çevresel sonuçlarının çatışmalar sona erdikten sonra da devam edebileceği ve bölge halkının gelecek kuşaklarını etkileyebileceği belirtiliyor.