BAHARİN LEHİB

Bamyan - Afganistanlı kadınlar yaşamlarını sürdürebilmek için farklı mesleklere yöneldi, ancak Taliban’ın iktidara gelmesiyle birlikte birçok kadın çeşitli sorun ve kısıtlamalarla karşı karşıya kaldı. Afganistan’da yaygın mesleklerden biri olan kuaförlük, son 20 yılda daha da yaygınlaştı. Herhangi bir yüksek eğitim gerektirmeyen bu meslek, kadınların birbirlerinden öğrendikleri bir iş kolu olarak gelişti. Taliban’ın iktidara gelmesinden önce kuaförlerin gelirleri de daha yüksekti. Çalışan kadınların başlıca müşteriler arasında yer alması, kuaförlük mesleğinin gelişmesine katkı sağladı. Ancak çok sayıda kadının işini kaybetmesiyle birlikte kuaförlerin müşteri sayısı ve gelirleri de azaldı.

Evlerin de dahi kuaförlük yapmalar yasaklandı

Taliban’ın iktidara gelmesinin ardından kadınların çalışma hayatına yönelik kısıtlamalar adım adım artırıldı. Birkaç ay sonra kadın kuaförlerine, dükkanlarının içinde ve dışında bulunan fotoğrafları kaldırmaları talimatı verildi. Bu talimata uymayan kuaför salonlarındaki fotoğrafların üzeri Taliban güçleri tarafından beyaz boyayla kapatıldı. Ardından Taliban, kadın kuaförlerinin faaliyet göstermesini tamamen yasakladı. Bunun üzerine birçok kadın çalışma malzemelerini evlerine taşıyarak mesleklerini burada sürdürmeye çalıştı. Ancak evlerde de baskı ve takip sona ermedi. Kuaförler takip edilirken, bazı kadınlar faaliyetleri nedeniyle tutuklandı. Taliban, evlerde sürdürülen kuaförlük faaliyetlerini engellemek için denetimlerini artırırken, evinde kuaförlük yaptığı belirlenen kadınların ise tutuklanması için işlem başlatıldı.

Taliban’ın politikalarını eleştiren Afganistanlı kadınlar, “Taliban sadece dilenmemizi istiyor, küçük çocuklarımızla yol kenarlarında durup para kazanmamızı istiyor. Canları isterse bizi tutuklayıp saatlerce, hatta günlerce hapishanelerinde tutuyorlar. Bize reva gördükleri yaşam budur” sözleriyle tepkilerini dile getiriyor.

Yasağa rağmen öğrenci yetiştirdi

Kadın kuaförlerinden Jamilya Kazımi, “Kuaför salonum vardı ve dokuz yıldır işletiyordum. Bu alana ilgim vardı ve iyi bir işti. Birkaç yıl çalıştım. Taliban’ın iktidara gelmesinin ardından işyerim kapatıldı. Çalışmama izin vermediler, çalışma ruhsatı da vermediler. Bu süreçte öğrenciler yetiştirdim. Bamyan’dan önce Herat’taydım. Orada çok sayıda öğrencim mezun oldu, Bamyan’da da aynı şekilde. Çok sayıda öğrenci geldi ve eğitim aldı, ancak çalışamıyorlar. Yine de bazıları dükkanlarını yeniden faaliyete geçirdi” ifadelerinde bulundu.

Çalışma ruhsatının olmadığını belirten Jamilya Kazımi, sözlerine şöyle devam etti:

“İşyerim kapatıldığından beri mesleğimi gizli yürütüyorum. Kuaförlüğün yanında terzilik de yapıyorum. İşimi sürdürdüğüm için İyiliği Emretme ve Kötülükten Sakındırma güçleri tarafından tutuklandım. Bu işi sürdürmememiz gerektiğini söylediler, ancak sözlerini dinlemedik ve işimize devam ettik. Onlara göre çalışmamız şeriata, kanuna ve İslam’a aykırıymış. Bazen de halkın ekonomisine zarar verdiğimizi iddia ediyorlar. ‘Makyaj yapıyorsunuz, çok para alıyorsunuz ve masraflar artıyor’ diyorlar. Bunun ortadan kaldırılması gerektiğini söylüyorlar. ‘İslam toplumunda böyle bir iş olmamalı’ diyorlar.”

Diğer kuaförlerin, özellikle de öğrencilerinin çalışma koşulları hakkında konuşan Jamilya Kazımi, “Taliban yönetiminden önce üç öğrencimin dükkanı vardı ve çalışıyorlardı. Yaptıkları işten memnunlardı. Yasaklar nedeniyle şimdi benim yöntemimle gizli faaliyet gösteriyorlar. Terzilik de yapıyorlar ve bunun yanında kuaförlük işlerini sürdürüyorlar. Kadınlar işlerine devam etsinler, bakalım sonunda ne olacak” diyerek sözlerini tamamladı.