ŞİYA KOYİ

Koye – Federe Kürdistan Bölgesi’nin en köklü ve sevilen geleneksel ürünlerinden biri olan Kürt Peyniri, özellikle ilkbahar ve yaz aylarında dağ meralarında otlayan keçi ve koyunların sütünden doğal yöntemlerle üretiliyor. Yüzyıllardır göçebe yaşamı ve köy kültürünün önemli bir parçası olan peynir, güçlü aroması, keskin kokusu ve uzun süreli kurutma ile fermantasyon sonucu kazandığı sert yapısıyla öne çıkıyor.

Geleneksel yöntemlerle hazırlanan peynir, çoğu zaman kış ayları için toprak altına gömülen toprak kaplarda saklanıyor. Bazı bölgelerde ise peynire az miktarda kül eklenerek farklı bir aroma kazandırılıyor. Halk arasında bu ürünün kimi zaman doğal tedavi amaçlı da kullanıldığı belirtiliyor.

Uzmanlar ve üreticiler, Kürdistan’daki süt ürünlerinin ekonomik açıdan büyük potansiyele sahip olduğunu ifade ediyor. Yeterli destek sağlanması halinde bu ürünlerin “petrol” kadar değerli bir “beyaz servete” dönüşebileceği belirtiliyor. Ürünlerin ihracata uygun olduğu ve bunun hem çobanlar hem de çiftçiler için yeni iş alanları yaratabileceği vurgulanıyor.

Çocukluğundan bu yana peynir yapıyor

Timarok köyünde yaşayan Sebiha Ömer, çocukluğundan bu yana ailesiyle birlikte hayvancılık ve süt ürünleri üretimiyle uğraştığını anlattı. “Keçi sütünden peynir, lor, yoğurt, keşk ve daha birçok ürün yapıyoruz. Özellikle ilkbaharda otlakların çoğalmasıyla süt üretimi artıyor ve biz de en çok bu dönemde üretim yapıyoruz” dedi.

Ürünlerini kentte satıyorlar

Yaz aylarında süt miktarının azaldığını belirten Sebiha Ömer, bu dönemde daha çok yoğurt ürettiklerini ve kentteki dükkânlara sattıklarını söyledi. Peynir yapım sürecini de anlatan Sebiha Ömer, keçi sütünü sağdıktan sonra bir süre dinlendirdiklerini, ardından mayalayarak yoğurt elde ettiklerini belirtti. Peynir için ise özel maya ve bazı doğal katkılar kullandıklarını ifade eden Sebiha Ömer, “Peynir kıvam aldıktan sonra kalıplar halinde şekillendiriyoruz. Geriye kalan sıvıdan da lor yapıyoruz” diye konuştu.

Ev yapımı ürünlerin marketlerde satılan peynirlerden tamamen farklı olduğunu vurgulayan Sebiha Ömer, ürettikleri peynirlerin daha yoğun tat ve aromaya sahip olduğunu söyledi. Bu ürünleri kış ayları için sakladıklarını belirten Sebiha Ömer, özellikle soğuk mevsimlerde tüketimin arttığını dile getirdi.